Bruggen, wegen en sluizen worden krakkemikkig. ABN Amro: 'Tolwegen zijn onvermijdelijk'

In dit artikel:

ABN Amro Insights waarschuwt dat Nederland te maken heeft met groot achterstallig onderhoud aan infrastructuur en dat het huidige autofiscaliteitsstelsel daardoor onhoudbaar wordt. Veel wegen, bruggen, spoorwegen en sluizen dateren uit de jaren ’60–’70 en zijn versleten; renovatiekosten blijken door gestegen bouw- en loonkosten veel hoger dan vroeger geraamd. Rijkswaterstaat loopt de komende twaalf jaar ongeveer €20,5 mrd tekort voor het hoofdwegennet (tegen een oorspronkelijke raming van €22 mrd), de vaarwegen hebben ongeveer het dubbele nodig van de geraamde €10,3 mrd, en ProRail noemt een extra behoefte van €1,8 mrd.

Tegelijk verschuift de inkomstenbasis: brandstofaccijnzen — een belangrijke pot voor wegonderhoud — krimpen door zuinigere auto’s en groei van elektrische voertuigen. Waar in 2018 het brandstofgebruik hoger lag, daalde het in 2023 met zo’n 11% terwijl het aantal gereden kilometers slechts ~1% daalde. Bij ongewijzigd beleid levert accijnzen nog €14,5 mrd in 2027 op, maar dat daalt naar circa €12 mrd in 2040. Politiek is het verhogen van accijnzen gevoelig; eerder is een geplande verhoging uitgesteld.

ABN Amro ziet hernieuwde interesse in rekeningrijden, tol en spitsheffing als alternatieven. Tolprojecten kunnen ook private investeerders aantrekken (voorbeeld Blankenburgverbinding). Met de verkiezingen voor de deur pleit de bank voor een urgente politieke discussie en ingrijpen om dalende inkomsten en stijgende onderhoudsbehoeften in balans te brengen.