Britse regering bekijkt plan waardoor moordenaars levenslang kunnen ontlopen

In dit artikel:

De Britse Wetscommissie adviseert dat Engeland en Wales moordzaken voortaan moeten scheiden in moord in de eerste graad en moord in de tweede graad, een voorstel dat de linkse Labour-regering nu wil bekijken. Alleen bij eerstegraadsmoord — wanneer de dader duidelijk de bedoeling had iemand te doden — zou een levenslange gevangenisstraf verplicht blijven; bij tweedegraadsmoord blijft levenslang mogelijk maar niet automatisch. Die tweede categorie zou bijvoorbeeld slaan op daders die ernstig letsel wilden toebrengen zonder per se te doden en op zaken met een gedeeltelijk verweer, zoals verminderde toerekeningsvatbaarheid door psychische aandoeningen.

De aanbeveling volgt op een opdracht aan de Wetscommissie die oud-minister van Justitie Shabana Mahmood gaf om het onderscheid tussen moord en doodslag te onderzoeken. De commissie meent dat het huidige stelsel onduidelijk is en onvoldoende het verschil in verwijtbaarheid tussen daders laat zien; haar voorstel moet volgens haar een eerlijker strafkader opleveren dat beter aansluit op de schuldgraad van verdachten. Als de plannen worden overgenomen zou het de grootste verandering in het Britse moordrecht zijn sinds de afschaffing van de doodstraf bijna zestig jaar geleden.

Het rapport komt in een gevoelige politieke context. Critici waarschuwen dat een tweedeling kan worden gezien als een lichtere variant van moord, soms aangeduid als 'moord-light'. De zaak van Valdo Calocane in Nottingham speelt daarbij op de achtergrond: hij stak drie mensen dood maar werd veroordeeld voor doodslag omdat hij door zijn schizofrenie verminderd toerekeningsvatbaar werd bevonden. De families van de slachtoffers — Barnaby Webber, Grace O’Malley-Kumar en Ian Coates — hebben fel geprotesteerd tegen het besluit van het Openbaar Ministerie om niet voor moord te vervolgen. Onder het nieuwe stelsel had een dader als Calocane mogelijk onder de tweede graad kunnen vallen.

Kort samengevat wil de commissie het strafrecht scherper laten differentiëren tussen verschillende vormen van moord om zo straffen en juridische kwalificaties meer in lijn te brengen met de daadwerkelijke schuld. De voorstellen zullen naar verwachting een scherp politiek debat oproepen over veiligheid, rechtvaardigheid en de vraag wanneer een levenslange straf moet gelden.