Britse operatie moet onderwaterkabels beschermen tegen Russische spionageschepen
In dit artikel:
Nog geen twee weken geleden leidde een onverwachte koerswijziging van een Russisch vrachtschip tot hoge alarmfase bij de Britse marine: het schip liet voor anker gaan vlak voor de kust bij Bristol, op korte afstand van trans-Atlantische datakabels richting New York. De bemanning zei dat een reparatie de reden was, maar de Royal Navy vertrouwde dat niet, beval vertrek en zag het schip wegvaren toen een helikopter arriveerde.
Londen ziet zulke manoeuvres in een bredere context van vermeende Russische hybride oorlogsvoering op zee. In de Oostzee en andere Europese wateren zijn al meerdere incidenten geweest waarbij schepen onder verdachte omstandigheden onderzeese kabels beschadigden. Het ministerie van Defensie meldt dat Russische schepen de afgelopen twee jaar 30 procent vaker in de exclusieve economische zone (EEZ) van het VK zijn waargenomen — een gebied van bijna 700.000 km² dat Britse economische belangen beslaat.
Een terugkerende verschijning is het Russische bevoorradings- en spionageschip Yantar, dat ook bij de Nederlandse kust is gezien. Volgens minister van Defensie Healey verzamelt het schip inlichtingen en brengt het onderwaterkabels in kaart; volgens experts is het toegerust om sabotage te plegen. Toen Britse jachtvliegtuigen de Yantar vorig jaar volgden, werden ze volgens rapporten gehinderd met laseraanvallen. Het Kremlin bestempelt de activiteiten als wetenschappelijk onderzoek, maar waarnemers zoals Kevin Rowlands (RUSI) noemen dat ongeloofwaardig: onderzoek van de Yantar concentreert zich opvallend vaak rond kabelroutes.
De reden voor de aandacht is helder: het Verenigd Koninkrijk ligt als knooppunt op de kaart van trans-Atlantische infrastructuur. Westelijk van het VK lopen zeventien belangrijke telecomkabels die vrijwel al het dataverkeer tussen Noord-Amerika en Europa dragen. Rowlands wijst erop dat de ‘cloud’ feitelijk onder water ligt en dat de kwetsbaarheid toeneemt door jarenlange bezuinigingen op maritieme bewaking.
Als antwoord startte de Britse regering operatie Atlantic Bastion: een mix van klassieke middelen (fregatten, onderzeeërs, vliegtuigen, satellieten) en nieuwe technologieën, waaronder SG-1 Fathoms — autonome onderwaterdrones met AI en sensoren — om een sensorennetwerk over de Noord-Atlantische corridor te bouwen. Healey waarschuwt Moskou expliciet: het VK ziet wat er gebeurt en is voorbereid als dergelijke schepen terugkeren.
Extra context: het bewust beschadigen van onderzeese kabels kan niet alleen communicatie lamleggen maar ook financiële markten en energievoorziening ernstig verstoren, waardoor dergelijke incidenten als strategische dreiging worden behandeld.