Brekelmans (VVD) biedt excuses aan in Hawija voor Nederlands bombardement op burgers

In dit artikel:

Demissionair minister Ruben Brekelmans (Defensie, VVD) bood donderdag in de Iraakse stad Hawija persoonlijk zijn excuses aan voor een Nederlandse luchtaanval in juni 2015. De bombardementen, gericht op een opslagplaats van Islamitische Staat, kostten naar schatting minstens zeventig burgers het leven, waaronder 22 vrouwen en 26 kinderen. Veel slachtoffers waren ontheemden uit Zuid-Irak die in Hawija vastzaten.

Het doelwit bleek veel meer explosieven te bevatten dan was verwacht; buurtbewoners melden dat kort voor de aanval meerdere vrachtwagens vol TNT waren binnengebracht. De ontploffing was zo krachtig dat die tot zo’n 50 kilometer voelbaar was en grote delen van de omliggende wijk verwoestte. De Amerikanen hadden Nederland vooraf gewaarschuwd voor een grote kans op burgerslachtoffers vanwege de nabijheid van een dichtbevolkte woonwijk, maar die waarschuwing werd door toenmalig minister Jeanine Hennis-Plasschaert en ambtenaren terzijde geschoven.

De Tweede Kamer werd jarenlang niet correct geïnformeerd over Nederlandse betrokkenheid; in 2018 gaven ministers Bijleveld en Blok toe dat Nederlandse F-16’s hadden gevlogen en dat er zeer waarschijnlijk slachtoffers waren gevallen. Onderzoek van NRC/NOS (2019) en de commissie-Sorgdrager concludeerden later dat Nederland bewust risico’s heeft genomen. Defensie stelde 14 miljoen euro beschikbaar voor compensatie; gedupeerden zijn een rechtszaak tegen de Staat begonnen, die nog loopt. Brekelmans kondigde zijn bezoek aan Hawija vorig jaar al aan na het Sorgdrager-rapport.