Brandstichtingen in Polen, Tsjechië en Litouwen: het spoor leidt naar een salsaschool in Rusland

In dit artikel:

Een gezamenlijk onderzoek van Deutsche Welle, de Tsjechische omroep CT, de Litouwse LRT en de Spaanse RTVE wijst op een mogelijk Russisch netwerk dat in 2024 Zuid-Amerikaanse ‘wegwerpagenten’ inzette voor sabotage in Europa. Tussen mei en september werden in Polen, Tsjechië, Roemenië en Litouwen brandstichtingen en andere aanvallen uitgevoerd. Volgens de onderzoekers moesten die incidenten angst veroorzaken en de Europese steun voor Oekraïne ondermijnen.

Mogelijk speelde een Cubaans-Russische salsa- en bachata-instructeur uit Petrozavodsk, die de schuilnamen Dios en Adrian gebruikte, een centrale rol. De in 1991 geboren man verhuisde vanuit Cuba naar Rusland, trouwde daar en verkreeg de Russische nationaliteit. Nadat hij in 2023 mogelijk in financiële problemen was geraakt, zou hij in 2024 via sociale-mediagroepen Zuid-Amerikanen hebben benaderd die werk zochten in Europa of in Oekraïne wilden vechten. Het is niet duidelijk wanneer of hoe hij voor de Russische inlichtingendiensten zou zijn gaan werken. Volgens Litouwen was hij coördinator, maar niet het brein achter de operaties; er zou een verband zijn met de Russische militaire inlichtingendienst GRU.

Een concreet voorbeeld is de Colombiaan A.C., een voormalig militair die werk zocht om zijn gezin te onderhouden. Via de salsa-instructeur werd hij in mei 2024 naar Europa gehaald. Eerst moest hij foto’s maken van onder meer strategische locaties, winkels en opslagplaatsen. Volgens Europese veiligheidsdiensten is dat een Russische methode om belastend materiaal te verzamelen en agenten later onder druk te zetten.

Daarna stichtte A.C. brand in twee magazijnen in Polen en probeerde hij in Tsjechië drie bussen in brand te steken. Hij werd daar gearresteerd en een jaar later in Praag veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf. In Litouwen probeerden onder anderen een Spanjaard en een Colombiaans-Spaanse man in september 2024 tweemaal brand te stichten bij TVC Solutions, een bedrijf dat apparatuur voor Oekraïense drones opslaat. Bij de tweede poging ontstond beperkte schade. Een Cubaanse vrouw die vanuit Rusland naar Litouwen was gereisd om de operatie te controleren, werd eveneens opgepakt.

De precieze omvang van het Latijns-Amerikaanse netwerk is onbekend, maar verschillende incidenten worden in verband gebracht met Colombianen, Cubanen, Spanjaarden en Russen die eerder in Spanje verbleven. Ook België kent volgens eerder onderzoek zulke wegwerpagenten, die via Telegram worden geronseld voor spionage, desinformatie en cyberaanvallen. In januari 2026 stelde Litouwen zes verdachten in beschuldiging voor sabotagepogingen. De salsa-instructeur zou zich in Rusland bevinden, wordt internationaal gezocht en heeft niet gereageerd op vragen van DW.