Brand in Utrecht: opgeschaald naar GRIP-2
In dit artikel:
Na de ontploffing in de Visscherssteeg in Utrecht schalen de hulpdiensten op naar GRIP-2, de regionale coördinatieprocedure voor incidenten met duidelijke uitstraling naar de omgeving. GRIP (Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdingsprocedure) werd in Rotterdam-Rijnmond ontwikkeld maar wordt inmiddels landelijk gehanteerd; welke diensten daadwerkelijk worden ingezet blijft een besluit van de betrokken veiligheidsregio.
GRIP kent meerdere niveaus: bij GRIP-1 werkt men lokaal met een Commando Plaats Incident (CoPI) onder een leider CoPI; GRIP-2 leidt tot inzet van een Regionaal Operationeel Team (ROT) met een operationeel leider en wordt gekozen bij effecten zoals rook, stroom- of wateruitval. Hogere niveaus gelden bij grotere of grensoverschrijdende gevolgen: GRIP-3 bij aantasting van het welzijn van een groot deel van een gemeente, GRIP-4 als effecten de gemeentegrens overstijgen of er schaarste dreigt, GRIP-5 bij meerdere veiligheidsregio’s en GRIP-Rijk zodra meerdere ministeries betrokken zijn — de laatste twee zijn nog nooit toegepast.
Crisisdeskundige Ira Helsloot (Radboud Universiteit) benadrukt dat opschalen nooit te snel kan gebeuren: beter ruim voorzorgsmaatregelen treffen dan achter de feiten aanlopen. Als een incident uiteindelijk minder ernstig blijkt, levert dat volgens hem in elk geval een waardevolle oefening op. Over het openen van het calamiteitenhospitaal is hij terughoudend: nuttig bij grote crises, maar het mag reguliere zorg niet onnodig onder druk zetten; structureel zou meer in de veerkracht van gewone ziekenhuizen geïnvesteerd kunnen worden en hun Ziekenhuis Rampen Opvang Plan (ZiROP) verbeterd.
Het calamiteitenhospitaal van UMC Utrecht, opgezet in 1991 met Defensie en VWS, staat paraat voor grootschalige incidenten. Het is tot nu toe 49 keer ingezet voor in totaal circa 850 patiënten; de grootste inzetten waren bij de evacuatie van Ziekenhuis Rivierenland (1995, 143 patiënten) en de ontruiming van VU Medisch Centrum (2015, 70 patiënten).