Brand in de Hoge Venen legt kwetsbaarheid veengebieden bloot

In dit artikel:

Op vrijdag 14 augustus werd in Nationaal Park de Hoge Venen in België, ongeveer 30 kilometer van de Nederlandse grens, een grote veenbrand ontdekt. Volgens het artikel gaat het om de grootste natuurbrand in België in honderd jaar. Naar schatting is circa 3.000 hectare afgebrand. De brand is onder controle, maar het vuur smeult nog in de bodem.

Door de droge zomer waren het hoogveen en de vegetatie sterk uitgedroogd. Daardoor verspreidde het vuur zich niet alleen bovengronds door verdord pijpenstrootje, maar ook ondergronds door de veenbodem. Dat maakt een veenbrand moeilijk voorspelbaar en lastig te blussen. De brand bedreigt een zeldzaam leefgebied met bijzondere planten, insecten en reptielen, waaronder de levendbarende hagedis en een belangrijke populatie adders. Grote delen van hun habitat zijn in korte tijd verdwenen; herstel van hoogveen duurt eeuwen en volledige terugkeer van soorten is onzeker.

De brand heeft ook gevolgen voor het klimaat. Nat hoogveen ontstaat door eeuwenlange ophoping van plantenresten en slaat veel koolstof op. Bij uitdroging, vertering of verbranding komt die koolstof vrij. De schade wordt versterkt door historische ontwatering voor turfwinning, landbouw en bosbouw en door langere, warmere droogteperioden als gevolg van klimaatverandering.

Ook Nederlandse hoogveengebieden lopen risico. Natuurbeheerders, overheden, organisaties en omwonenden moeten daarom inzetten op vernatting, herstel van de vegetatie en betere brandpreventie. Een natte veenbodem voorkomt dat vuur diep doordringt. Omdat droge zomers vaker voorkomen en veel natuurbranden door menselijk handelen ontstaan, blijft ook voorzichtig gedrag van bezoekers en omwonenden noodzakelijk.