Botsing met Trump, nu met Silicon Valley: waarom paus Leo XIV de AI-revolutie bekritiseert
In dit artikel:
Paus Leo XIV (Robert Francis Prevost), een 70‑jarige, eerste Engelstalige pontifex met een wiskundige opleiding en twee decennia ervaring in Peru, publiceerde vorige week zijn eerste encycliek waarin hij scherp kritiek levert op de opkomst van kunstmatige intelligentie en de digitale economie. Vanuit het Vaticaan waarschuwt hij dat technologische vooruitgang nieuwe vormen van uitbuiting en zelfs geweld mogelijk maakt: denk aan moderatiewerk onder mensonterende arbeidsvoorwaarden, kinderarbeid in mijnen voor grondstoffen van gadgets en slachtoffers van online mensenhandel.
Met zijn pauskeuze verwijst Prevost naar Leo XIII, die in de late 19e eeuw arbeiders verdedigde tijdens de industriële revolutie; Leo XIV plaatst de AI‑revolutie in diezelfde traditie en roept op tot bescherming van werkenden en morele verantwoordelijkheid van werkgevers en techbedrijven. De brief werd gepresenteerd in aanwezigheid van onder anderen Christopher Olah van AI‑bedrijf Anthropic, een onderneming die zich eerder voor strengere regels inzake AI en oorlogsvoering uitsprak en daarmee op gespannen voet kwam te staan met de regering‑Trump.
De paus profileert zich als politiek en moreel spreekbuis: hij botste al openlijk met voormalig president Donald Trump en zei recent dat hij niet bang is voor die regering. De confrontatie tussen de twee leiders had politieke gevolgen in Europa; zo werd de Italiaanse premier Giorgia Meloni gedwongen zich te positioneren en koos zij openlijk de kant van het Vaticaan tegen Trumps aanvallen. Leo XIV benut zijn Engelse talenbereik en mediavorm (video, audio) om wereldwijd direct te communiceren.
Naast AI bekritiseerde hij recent de escalatie van geweld in Oekraïne en deed hij voor het eerst als paus openbare excuses voor de rol van de kerk bij het goedkeuren van slavernij in de 15e–16e eeuw, een misdaad die hij een blijvende “wond in het christelijk geheugen” noemde. Zijn optreden toont een pontificaat dat zowel technologische als historische en politieke thema’s wil verbinden: hij zoekt de confrontatie met politieke en commerciële macht om ethische grenzen rond technologie, arbeid en humaniteit te benadrukken.