Botox zonder btw: hoe cosmetisch artsen ook hun facturen gladstrijken

In dit artikel:

Cosmetische klinieken dragen volgens onderzoek van Follow the Money (FTM) regelmatig geen btw af over behandelingen als botox, fillers, facelifts en borstvergrotingen. Voor puur cosmetische ingrepen geldt in Nederland een btw-tarief van 21 procent. Klinieken beroepen zich echter vaak op de medische vrijstelling, die bedoeld is voor zorg met een therapeutisch doel.

De populariteit van cosmetische behandelingen is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Het aantal botoxbehandelingen verdubbelde tussen 2019 en 2022 tot ruim een half miljoen en het aantal fillerbehandelingen steeg met 80 procent tot bijna 300.000. De markt voor injectables is dit jaar naar schatting 400 tot 450 miljoen euro waard, exclusief cosmetische operaties. Tegelijkertijd waarschuwde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) tijdens introductieweken in meerdere studentensteden voor de risico’s van botox en fillers. Vorig jaar ontving de inspectie 175 meldingen over onder meer hangende oogleden, zwellingen en andere klachten.

FTM verzamelde facturen van veertien klinieken. Daarop stond geen btw, ook niet bij behandelingen die klanten naar eigen zeggen uitsluitend lieten uitvoeren om hun uiterlijk te verbeteren. In sommige gevallen werd de medische vrijstelling expliciet genoemd. Klanten ontdekten daarnaast in hun dossier medische omschrijvingen of diagnoses die zij niet herkenden, zoals psychisch lijden of hoofdpijn na een trauma. Volgens een arts die bij meerdere klinieken werkte, hanteren sommige ketens in de praktijk het uitgangspunt dat alle behandelingen medisch zijn.

De wettelijke grens is volgens deskundigen duidelijker dan de sector doet voorkomen. Een behandeling is alleen vrijgesteld als het voornaamste doel therapeutisch is, bijvoorbeeld het beschermen, herstellen of in stand houden van de gezondheid. Een mogelijk positief effect op zelfvertrouwen of mentale gezondheid is op zichzelf onvoldoende. Hoogleraar indirecte belastingen Madeleine Merkx verwijst naar een uitspraak van de Hoge Raad uit 2024 over besnijdenissen: niet het feit dat een arts de ingreep uitvoert, maar het doel ervan bepaalt of de vrijstelling geldt. De kliniek moet bovendien aantonen dat aan de voorwaarden is voldaan.

In de praktijk is controle lastig. De Belastingdienst kan geen medisch oordeel geven en heeft doorgaans geen toegang tot patiëntendossiers. De dienst zegt bovendien niet te kunnen vaststellen hoeveel btw door cosmetische klinieken wordt afgedragen of hoeveel inkomsten mogelijk worden misgelopen. Volgens Merkx kan de fiscus wel gemotiveerd betwisten dat bijvoorbeeld lipfillers een therapeutisch doel hebben, maar dat is tot nu toe niet gebeurd.

De Nederlandse Vereniging voor Cosmetische Geneeskunde stelt dat cosmetische behandelingen ook therapeutische effecten kunnen hebben, maar zegt niet te pleiten voor een algemene btw-vrijstelling. Klinieken als Fairday, Doctors at Soap en De Huidkliniek beroepen zich op vertrouwelijkheid of zeggen de regels te volgen. Fairday erkende wel dat de reclameclaim dat behandelingen dankzij 0 procent btw goedkoper zijn verwarrend was. Een andere kliniek, Bey by Bergman, zegt de vrijstelling slechts incidenteel te gebruiken, bijvoorbeeld bij botox tegen overmatig transpireren.