Boswijk haalt zijn schouders op terwijl China geheime F-35-onderdelen in handen heeft: Defensie is 'niet betrokken' en heeft 'geen invloed'

In dit artikel:

China heeft mogelijk onderdelen van een Australische F-35 in handen gekregen nadat een zending via Zuid-Korea naar Hongkong werd omgeleid. Het ging om een cockpitkap en een deur van het wapenruim, die door UPS naar de Verenigde Staten werden vervoerd voor inspectie, reparatie of afvoer. Volgens Bloomberg zijn de onderdelen niet verder doorgestuurd. De Amerikaanse overheid en het F-35-programmabureau van het Pentagon proberen ze terug te krijgen; het Amerikaanse Congres is een onderzoek begonnen.

De cockpitkap is gevoelig materiaal, omdat een transparante coating radargolven absorbeert en bijdraagt aan het stealthvermogen van het toestel. CDA-staatssecretaris Derk Boswijk schreef dinsdag aan de Tweede Kamer dat het Nederlandse ministerie van Defensie niet betrokken is bij het transport en daarom geen invloed heeft op de route of afhandeling.

Binnen het internationale F-35-programma worden reserveonderdelen beheerd via één wereldwijde voorraadpool. Die is eigendom van de Amerikaanse overheid, die ook verantwoordelijk is voor het vervoer. Civiele transportbedrijven voeren de zendingen uit. Omdat Nederland dezelfde pool, regels en vervoersketen gebruikt, kan een vergelijkbare situatie volgens de auteur ook Nederlandse F-35-onderdelen raken. Boswijk meldt echter niet of Nederlandse onderdelen via dezelfde route of transporteurs zijn gegaan, en zegt niet welke vragen Nederland aan Washington stelt.

Het artikel bekritiseert die terughoudende opstelling scherp. Boswijk heeft volgens de auteur in Nederland wel vergaande bevoegdheden tegenover boeren en gemeenten voor defensieprojecten, maar toont tegenover de Verenigde Staten weinig initiatief. Australië heeft inmiddels met Washington en Lockheed Martin contact opgenomen over de verdwenen onderdelen.

De kwestie legt volgens het artikel de afhankelijkheid van Nederland binnen het F-35-programma bloot: ondanks miljardeninvesteringen heeft Den Haag weinig zeggenschap over reserveonderdelen, transport en beveiliging. De auteur vindt daarom dat Boswijk duidelijkheid moet eisen over Nederlandse zendingen, inzage moet vragen in het Amerikaanse onderzoek en meer controle moet bedingen. Daarbij wordt gewezen op de geplande defensie-uitgaven van 28,9 miljard euro in 2027.