Borstchirurg waarschuwt vrouwen: "Mammografie redt geen levens, maar produceert vooral meer patiënten"

In dit artikel:

Borstchirurg en borstkankerspecialist Jennifer Simmons zet vraagtekens bij de manier waarop borstkanker momenteel wordt opgespoord en behandeld. In een gesprek met Del Bigtree van The HighWire stelt zij dat mammografie vrouwen niet aantoonbaar langer laat leven, maar wel leidt tot meer diagnoses en behandelingen. Haar visie is mede gevormd door haar eigen borstkankerdiagnose op 46-jarige leeftijd en haar jarenlange ervaring als borstchirurg.

Simmons verwijst onder meer naar een Cochrane-review van Zweedse onderzoeken met gegevens van ruim 600.000 vrouwen. Daaruit zou blijken dat de borstkankersterfte nauwelijks verschilt tussen vrouwen die wel en niet worden gescreend. Ze verklaart dit onder andere met ‘lead time bias’: door een tumor eerder te ontdekken, lijkt de overleving vanaf de diagnose langer, terwijl het moment van overlijden niet verandert.

Daarnaast waarschuwt ze voor overdiagnose. Sommige afwijkingen die op scans als kanker worden aangemerkt, zouden volgens haar nooit klachten of levensbedreigende ziekte hebben veroorzaakt. Mammografie kan volgens Simmons onvoldoende onderscheid maken tussen zulke sluimerende afwijkingen en agressieve tumoren. Zij schat dat 20 tot 50 procent van de gevonden gevallen mogelijk irrelevant is en dat daardoor miljoenen vrouwen in de Verenigde Staten onnodig zijn behandeld. Operaties, bestraling en medicatie kunnen volgens haar onder meer hart- en vaatproblemen, botontkalking, neurologische klachten, seksuele problemen en psychische en financiële schade veroorzaken.

Ook de preventieve aanpak bij BRCA-mutaties bekritiseert Simmons. Het BRCA-gen helpt normaal gesproken beschadigde cellen herstellen. Volgens haar is de hogere kans op borstkanker bij draagsters in de afgelopen decennia niet alleen genetisch bepaald, maar ook verbonden met omgevingsfactoren en herhaalde blootstelling aan röntgenstraling. Deze verklaring en de genoemde risico-inschattingen worden in het artikel aan Simmons toegeschreven en niet nader getoetst.

Simmons pleit niet voor het volledig afschaffen van screening, maar voor meer nadruk op preventie en individuele risicobeoordeling. Haar bedrijf PerfeQTion Imaging ontwikkelt QT-imaging, waarbij met geluidsgolven en warm water een driedimensionaal borstbeeld wordt gemaakt zonder compressie of straling. De technologie kreeg in 2023 FDA-goedkeuring. Ook onderzoekt haar team ontstekingsmarkers in tranen om een verhoogd risico mogelijk vroegtijdig te signaleren.

Tot slot adviseert Simmons aandacht voor slaap, voeding, beweging en blootstelling aan schadelijke stoffen. Ze vindt dat de commerciële aandacht rond borstkankermaand oktober te weinig ruimte laat voor deze preventieve benadering en beweert dat jaarlijkse mammografie geen vergelijkbaar gezondheidsvoordeel oplevert.