Boosheid aan universiteiten om voorstel Zuidas-lobby voor hervorming fiscaal onderwijs

In dit artikel:

De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) wil het universitaire onderwijs in fiscaal recht en fiscale economie ingrijpend reorganiseren. In een nota uit oktober 2025 stelt de beroepsvereniging voor alle opleidingen te concentreren op drie locaties: in het noorden, midden en zuiden van Nederland. Nu bieden onder meer de UvA, VU, universiteiten van Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam en Tilburg fiscale opleidingen aan. Leiden overweegt bovendien fiscale economie in Den Haag te starten.

Volgens de NOB is centralisatie nodig om het onderwijs beter op de beroepspraktijk af te stemmen en het tekort aan gespecialiseerde fiscalisten tegen te gaan. De Belastingdienst en adviessector verwachten door vergrijzing veel pensioneringen, terwijl steeds minder jongeren voor een fiscale studie kiezen. Universiteitenkoepel Universiteiten van Nederland (UNL) reageerde in februari positief op het voorstel en ziet het mogelijk als model voor een bredere landelijke verdeling van opleidingen.

Vooral rechtenfaculteiten in Amsterdam en Maastricht zijn daar zeer kritisch over. Uit documenten die Follow the Money via de Wet open overheid verkreeg, blijkt dat medewerkers vrezen voor aantasting van de academische onafhankelijkheid. Zij vinden dat fiscaal onderwijs aan meerdere universiteiten thuishoort, onder meer omdat belastingheffing van belang is voor de financiering van de overheid en omdat regionale opleidingen studenten uit hun omgeving aantrekken. Ook wijzen zij erop dat fiscaal recht verbonden is met andere rechtsgebieden en niet los van de faculteit moet worden georganiseerd.

Vakgroepvoorzitters vinden de NOB bovendien geen geschikte partij om de universitaire inrichting te bepalen. Zij benadrukken dat fiscale opleidingen al veel contact met de beroepspraktijk hebben en dat niet alleen belastingadviseurs nodig zijn, maar ook fiscalisten bij de overheid, rechterlijke macht, wetenschap en het mkb. Historicus Pieter Slaman begrijpt tegelijk dat universiteitsbesturen door dalende studentenaantallen zoeken naar manieren om opleidingen rendabel te houden.

Er speelt ook een financieel en commercieel belang. De NOB biedt zelf opleidingen en verplichte cursussen aan voor aspirant-leden, waardoor universiteiten naar de mening van het Economendecanenoverleg met de beroepsorganisatie concurreren. Groningen wil wel samenwerken, bijvoorbeeld rond permanente scholing, maar alleen met behoud van wetenschappelijke onafhankelijkheid. De NOB zegt die onafhankelijkheid eveneens te onderschrijven, maar gaat niet inhoudelijk in op vragen over haar cursussen of het imago van het fiscale beroep, dat onder meer lijdt onder de associatie met belastingontwijking en lange werkweken.