CDA-leider Bontenbal kritisch op SGP om benadering Israël: „De profeten Amos en Hosea waren woedend over onrecht"
In dit artikel:
In een drukbezocht verkiezingsdebat van het Nederlands Dagblad dinsdagavond in Veenendaal gingen CDA-leider Bontenbal, SGP-leider Chris Stoffer en ChristenUnie-leider Mirjam Bikker scherp met elkaar in debat over onder meer Israël–Gaza, migratie en medisch-ethische kwesties.
Israël en Gaza stond centraal in het conflict tussen Bontenbal en Stoffer. Bontenbal zei enerzijds de terreur van Hamas van 7 oktober 2023 nadrukkelijk niet te willen bagatelliseren, maar bekritiseerde de SGP omdat hij vindt dat die partij te weinig verontwaardiging toont over wat hij ziet als wandaden van de Israëlische regering en Joodse kolonisten: platgebombardeerde wijken, hongerende Gazaanse kinderen en discriminatie van Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever. Volgens hem strookt die houding slecht met joods-christelijke waarden en aandacht voor internationaal recht. Stoffer wees die verwijten van de hand, benadrukte Israëls recht op veiligheid en stelde dat het Israëlische leger zich juist heeft ingehouden. Hij zei dat de SGP incidenten als onzorgvuldige beschietingen of belemmering van voedsel en hulp ook heeft aangekaart en hield vol dat vrede van onderop moet groeien. Over het door het Internationaal Strafhof uitgevaardigde arrestatiebevel tegen premier Netanyahu zei Stoffer dat Netanyahu „zeker niet” zou moeten worden opgepakt als hij in Nederland was; hij suggereerde anderen eerder voor vervolging in aanmerking te nemen. Ook prees Stoffer oud-president Trump voor het bewerkstelligen van een bestand tussen Israël en Hamas, hoewel Trump „niet zijn president” is.
De relatie tussen migratie en de joods-christelijke cultuur leverde ook scherpe verschillen op. Stoffer stelde dat de komst van asielzoekers het risico met zich meebrengt dat de islam een prominente plek in het publieke domein krijgt, en waarschuwde tegen situaties waarin bijvoorbeeld imams staatslocaties gebruiken om religieuze boodschappen te verkondigen. Hij uitte tegelijk terughouding tegenover seculiere politici die de vrijheid van onderwijs zouden willen aantasten. Bontenbal verweet dit soort stellingnames te veel angst en gebrek aan zelfvertrouwen; hij wees erop dat nieuwkomers wel moeten accepteren dat zij in Nederland een samenleving betreden die is gevormd door joods-christelijke waarden zoals menselijke waardigheid en gendergelijkheid. Bikker trok de bedreiging vooral bij secularisatie: zij vond dat instellingen die terughoudend zijn over kerstsymboolgeving een symptoom zijn en betoogde dat nieuwkomers „ook mentaal verhuizen” moeten. Politiek en overheid moeten volgens haar duidelijk morele normen uitdragen — zij gaf voorbeelden als het ontmoedigen van gokken en het waarschuwen tegen pornografie richting jongeren.
Op medisch-ethisch terrein botsten Bontenbal en Bikker over embryokweek: ChristenUnie en SGP verzetten zich tegen het kweken en onderzoeken van embryo’s om ziekten op te sporen, het CDA zoekt nog naar een standpunt. Bontenbal stelde dat een behoudender positie niet automatisch ethischer is; Bikker vond dat onterecht en eiste duidelijkheid en een stevige ruggengraat rond begin- en eindlevensvraagstukken. Ook de recente SGP-campagne over abortus leverde discussie op; Stoffer zei tevreden te zijn dat de boodschap mensen aan het denken zette en was hard in zijn oordeel over het huidige kabinet, dat hij een „kabinet van niksigheid” noemde.
Het debat liet zien dat binnen christelijke partijen aanzienlijke nuanceringen en spanningen bestaan over buitenlandse politiek, integratie en bio-ethiek, waarbij elke partij probeert zijn profiel tegenover kiezers te scherpen.