Bontenbal bewees onbedoeld het gemis aan het Grote Denken in de Haagse Zandbak

In dit artikel:

De recente H.J. Schoo-lezing van CDA-leider Henri Bontenbal roept bij de auteur kritiek op vanwege haar technocratische en beheerste karakter. Volgens hem belichaamt Bontenbal, net als andere politici uit het huidige politieke midden zoals Rob Jetten en Jesse Klaver, een bestuurscultuur die sterk is gevormd door de jaren van Mark Rutte: veel dossierkennis, pragmatisme en bestuurlijk overleg, maar weinig verbeeldingskracht of grote idealen.

De auteur vindt dat terug in Bontenbals indeling van maatschappelijke weerbaarheid in vier vormen en in kleinschalige voorstellen, zoals weerbaarheidslessen voor jongeren en wijkraden die over de inrichting van buurtplantsoenen mogen meebeslissen. Zulke maatregelen zouden volgens hem niet passen bij de grote geopolitieke en maatschappelijke uitdagingen van het moment. Europa staat onder druk door Rusland en de afstand tot de Verenigde Staten onder Donald Trump, China loopt technologisch snel uit en de klimaatcrisis dwingt tot fundamentele keuzes over de manier van leven.

In zulke omstandigheden is volgens de auteur geen manager nodig, maar een politiek leider die mensen rond een krachtig verhaal en gedeelde idealen kan verenigen. Hij vergelijkt Bontenbals stijl met die van Rutte, wiens nadruk op ‘wheelen en dealen’ volgens hem tijdens de crises van de afgelopen jaren zijn grenzen liet zien.

De auteur werd alsnog door de slotpassage van de lezing getroffen, nadat Francisco van Jole op sociale media wees op Bontenbals verwijzing naar de beroemde oproep van de Amerikaanse president John F. Kennedy: vraag niet alleen wat je land voor jou kan doen, maar ook wat jij voor je land kunt doen. Volgens de auteur verloor die oproep bij Bontenbal echter haar historische kracht en werd ze een tamme aansporing tot maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Kennedy wist in 1961, na een uiterst nipte verkiezingsoverwinning en midden in de Koude Oorlog, grote woorden te verbinden aan ambitieuze daden, zoals het maanprogramma, infrastructuurinvesteringen en sociale hervormingen. Juist die combinatie van idealisme, morele overtuiging en logisch beleid ontbreekt volgens de auteur bij Bontenbal en een hele generatie politici die na de Koude Oorlog is gevormd.

Dat gebrek aan aansprekende idealen heeft volgens hem ruimte gegeven aan populisten, die met luide retoriek kiezers winnen ondanks een gebrek aan inhoud en logica. De auteur verlangt daarom naar een buitenstaander die verstand, ethiek en meeslepende politieke taal opnieuw weet te verbinden.