Bomen in stad en dorp: nóg belangrijker dan we al dachten
In dit artikel:
Op 6 maart 2026 legt Lieke Willems (IPC Groene Ruimte) uit waarom bomen meer moeten zijn dan objecten van onderhouds- en veiligheidszorg: ze zijn onmisbare onderdelen van gezonde stedelijke en landelijke ecosystemen. Boomprofessionals weten dat bomen voedsel en schuilplaatsen bieden aan honderden soorten, water vasthouden, bodem stabiliseren, stedelijke hitte verminderen, vervuiling en fijnstof filteren en CO2 vastleggen. Daarnaast bevorderen groen en bomen mentale gezondheid, lichaamsbeweging en sociale ontmoetingen, wat bijdraagt aan het welzijn van bewoners.
In de praktijk overheersen echter vaak kostenoverwegingen, ruimtegebrek, zichtlijnen en veiligheidsvragen. Die risicogerichte benadering doet tekort aan de brede meerwaarde van bomen. Willems pleit daarom voor een verschuiving naar natuurvolgend beheer: minder strak maaien en opruimen, ruimte laten voor asymmetrische kronen, holten, dood hout en schimmelvorming, en het toelaten van variatie in plaats van uniformiteit. Zulke maatregelen versterken biodiversiteit en de veerkracht van groen tegen hitte, droogte en hevige neerslag.
Natuurvolgend beheer is volgens de auteur geen losse techniek maar een andere mentaliteit: soms betekent beschermen vooral niets doen, zoals blad laten liggen om bodemleven te voeden of dood hout laten staan als habitat. Voor bewoners kan het er rommeliger uitzien; goede communicatie is daarom cruciaal om begrip te kweken en draagvlak te creëren. Veiligheid blijft belangrijk, maar moet niet het vertrekpunt zijn; waardering voor de functies die bomen vervullen zou leidend moeten zijn in ontwerp, beleid en beheer.
Om bomen structureel een stem te geven in ruimtelijke keuzes adviseert Willems dat ontwerpers, beleidsmakers, gezondheidsprofessionals en bewoners gezamenlijk de zichtbare en onzichtbare waarden van bomen bespreken. IPC Groene Ruimte verdiept deze thema’s op de Nationale Boomverzorgingsdag op vrijdag 27 maart 2026, een bijeenkomst over natuurvolgend beheer, biodiversiteit, bodemleven en gezondheid. Foto’s bij het artikel tonen onder andere De Pijp (Amsterdam).