Bombardeer ons met beelden van communistisch leed

In dit artikel:

De auteur begint bij het verhaal uit Genesis over Sodom en Gomorra. Volgens latere rabbijnse uitleg werden de steden niet alleen vanwege seksueel wangedrag vernietigd, maar vooral vanwege hun extreme onbarmhartigheid: in Sodom zou zelfs het geven van een stukje brood aan een arme met de dood zijn bestraft. Die interpretatie vormt voor de auteur een brug naar The White Pill (2023) van Michael Malice, een boek over goed en kwaad en over de misdaden van communistische regimes.

Malice, pseudoniem van Michael Krechmer, is een anarchist van Joodse afkomst wiens ouders eind jaren zeventig uit het toenmalige Sovjet-Oekraïne emigreerden. Hij verzet zich tegen de staat en pleit voor vergaande decentralisatie, maar niet voor geweld. Via podcasts, boeken en interviews probeert hij vooral de geschiedenis van totalitaire regimes onder de aandacht te brengen. Eerder schreef hij over Noord-Korea, dat hij beschouwt als een volstrekt totalitaire staat met concentratiekampen en een politiek van collectieve bestraffing.

In The White Pill beschrijft Malice de opkomst en ondergang van de Sovjet-Unie als een aaneenschakeling van terreur. Lenin, Stalin en hun medestanders lieten volgens hem miljoenen mensen sterven door collectivisatie, executies, schijnprocessen, deportaties en dwangarbeid. De auteur vindt het onbegrijpelijk dat Lenin in het collectieve geheugen minder sterk met het kwaad wordt verbonden dan Hitler.

Bijzonder aangrijpend zijn de passages over de Holodomor, de hongersnood die in de jaren dertig ontstond na Stalins gedwongen collectivisatie van de landbouw. Boeren moesten hun land, vee, bezittingen en zelfs zaaigoed afstaan aan grote staatsbedrijven. De productie stortte in, terwijl boeren bovendien als ‘koelakken’ werden vervolgd zodra zij iets bezaten. In Oekraïne, Rusland en Kazachstan kwamen daardoor miljoenen mensen om. Een ooggetuigenverslag van een uitgehongerd boerenmeisje dat om broodkruimels vraagt en op straat sterft, illustreert de ontmenselijking.

Volgens de auteur voerde de Sovjetleiding oorlog tegen haar eigen bevolking. Eerst werden tegenstanders en vermeende klassenvijanden vernietigd; later waren ook overtuigde communisten en voormalige revolutionairen slachtoffer van zuiveringen. Wantrouwen en verraad drongen door tot in gezinnen. De schrijver acht het boek extra relevant zolang de oorlog tussen Rusland en Oekraïne voortduurt en uitbreiding van het conflict niet uitgesloten lijkt.

De bredere waarschuwing luidt dat de val van de Sovjet-Unie in 1989 niet betekende dat communistische ideeën en praktijken verdwenen. De misdaden van de Sovjet-Unie, China, Cambodja, Vietnam en Cuba zouden in het Westen te weinig onderdeel zijn van het collectieve geheugen. Daarom pleit de auteur ervoor jongeren nadrukkelijker te confronteren met de tientallen miljoenen slachtoffers van executies, hongersnoden en concentratiekampen. Mooie beloften over gelijkheid en rechtvaardigheid kunnen volgens deze lezing, net als in Sodom, ontaarden in een systeem waarin onbarmhartigheid en ideologie belangrijker worden dan mensenlevens.