Boksen voor mentaal welzijn: Challenge, Change, Confidence
In dit artikel:
Ongeveer 900.000 Nederlandse kinderen en jongeren groeien op met een ouder met psychische klachten of een verslaving (KOPP/KOV). Omdat thuis vaak onvoorspelbaarheid, spanning, agressie of verwaarlozing voorkomt, lopen deze jongeren meer kans op psychische, lichamelijke en sociale problemen. Uitgangspunt van het project was dat niet iedereen geholpen is met praten alleen; sommigen hebben juist baat bij beweging en lichamelijke ervaringsgerichte interventies. Daarom ontwikkelden onderzoekers samen met jongeren, bokstrainers en ggz-preventiewerkers het preventieve boksprogramma Challenge, Change, Confidence (CCC) en voerden een pilot uit in Rotterdam, Amsterdam en Haarlem.
Opzet: CCC liep twaalf weken en werd gegeven door een bokstrainer (geschoold in zowel techniek als doelgroep) en een ondersteuner met ervaringskennis. De ondersteuner regelde praktische zaken, hield groepsdynamiek in de gaten en bood een luisterend oor; zorgprofessionals waren op afstand beschikbaar. Het programma draaide om vijf thema’s: plezier/spel, sociaal functioneren en grenzen, persoonlijke groei/zelfbeeld, zelfvertrouwen/eigen effectiviteit en fysieke activiteit/ontspanning. Elke les volgde een vaste structuur: inchecken, warming-up, boksen, cooling-down en uitchecken. Fysiek contact werd geleidelijk opgebouwd en er was expliciete aandacht voor het creëren van een veilig sportklimaat. Trainers werden getraind in het herkennen en managen van stressreacties (zoals fight/flight/freeze e.d.).
Ervaringen en effecten: Deelnemers gaven aan veel plezier te hebben, sterker en fitter te worden, en meer zelfvertrouwen te ervaren — dat effect werd het meest genoemd. Boksen bood een concrete manier om emoties te voelen, te reguleren en grenzen te oefenen binnen een ondersteunende groep. Sociale interactie nam toe: jongeren moedigden elkaar aan en voelden zich later opener en minder afwachtend. Fysieke vooruitgang droeg bij aan een positiever lichaamsbeeld. Incidenten waren zeldzaam; soms stapte een deelnemer kort uit of had iemand extra aansporing nodig om te komen.
Onderzoeksuitkomsten: Nineteen deelnemers vulden voor- en na-enquêtes in. Gemiddeld verbeterden tevredenheid met zichzelf, leven en vooral het eigen lichaam; ook de algemene mentale gezondheid liet vooruitgang zien. Slaapkwaliteit verbeterde licht, terwijl ervaren stress onveranderd bleef. Veerkracht daalde licht, mogelijk doordat deelnemers zich meer bewust werden van problemen na deelname.
Succesfactoren en toekomst: Belangrijke succesbepalers waren de laagdrempelige, niet-zorgachtige setting, de persoonlijke benadering van trainers en ondersteuners, en de veilige sfeer op de boksscholen. Voor opschaling moeten nog organisatorische keuzes worden gemaakt: wie neemt eigenaarschap en coördinatie, hoe bereik je de doelgroep structureel en hoe wordt financiering gewaarborgd? Met beantwoording van deze vragen kan CCC mogelijk door meer jongeren in kwetsbare posities worden ingezet.
Het onderzoek werd mede gefinancierd door Regieorgaan SIA (NWO) en uitgevoerd door Willemijn Langkamp, Dorine van Namen, Daphne Heemskerk, Tina Bellemans en Jasmijn Holla.