Boete voor tien gemeenten die onderzoek deden naar moslimgemeenschappen

In dit artikel:

Tien Nederlandse gemeenten krijgen gezamenlijk 250.000 euro boete van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) omdat ze zonder toestemming gevoelige persoonsgegevens van islamitische inwoners lieten verwerken. Het clandestiene onderzoek, waarvan het bestaan in 2021 aan het licht kwam, bevatte onder meer iemands geloofsovertuiging, foto’s, gezinsgegevens en soms interne spanningen binnen moskeeën. Delen van die dossiers zijn ook gedeeld met politie, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en het ministerie van SZW.

De betrokken gemeenten zijn Delft, Ede, Eindhoven, Haarlemmermeer, Hilversum, Huizen, Gooise Meren, Tilburg, Veenendaal en Zoetermeer. Volgens AP-voorzitter Aleid Wolfsen hadden deze gemeenten geen rechtsgrond om zulke gegevens te verzamelen; de inbreuk op privacy is ernstig en heeft het vertrouwen tussen moslimgemeenschappen en lokale overheden beschadigd.

De zaak speelt tegen de achtergrond van landelijke zorgen over radicalisering en uitreizen, aangewakkerd door conflicten zoals in Syrië en aanslagen in Parijs (2015) en Brussel (2016). Onder druk van de Rijksoverheid en de NCTV namen sommige gemeenten een extern onderzoeksbureau in de arm om lokale structuren en sleutelpersonen binnen moskeeën in kaart te brengen — een werkwijze die de AP nu afkeurt als onverantwoord en schadelijk.

Gemeenten erkennen inmiddels dat de aanpak fout was en zeggen stappen te zetten om relaties te herstellen. Delft bood expliciet excuses aan voor een onderzoek uit 2017 naar bezoekers en bestuur van de Al-Ansaar-moskee; zowel het gemeentebestuur als de moskeewaarnemer spreken van pijn door het heimelijke onderzoek, met de nadruk op herstel van vertrouwen.