Boeren vogelvrij: Vollenbroek mag van de rechter de bedrijfsgegevens van elke boer sinds 1989 doorspitten

In dit artikel:

De milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) van Johan Vollenbroek krijgt toegang tot bedrijfsgegevens van alle Nederlandse boeren vanaf 1989. Het gaat om de zogenoemde gecombineerde opgaven die agrariërs jaarlijks bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland indienen. Daarin staan onder meer het aantal dieren, de soorten stallen en hun locaties en de gewassen die worden geteeld.

MOB vroeg de gegevens in 2023 op. Het ministerie besloot op 17 februari 2026 de historische informatie openbaar te maken. LTO, de pluimveehoudersorganisatie POV en twee andere belangenorganisaties probeerden dat via de rechter tegen te houden. Zij waarschuwden voor privacyproblemen, schade aan de concurrentiepositie en mogelijke handhavingsverzoeken tegen individuele bedrijven. De voorzieningenrechter in Utrecht wees hun bezwaar vrijdag af en oordeelde dat het belang van openbaarheid zwaarder weegt. Volgens de rechter hadden de organisaties onvoldoende onderbouwd dat boeren ernstig zouden worden benadeeld.

LTO vreest dat MOB de gegevens gebruikt om oude bedrijfssituaties te reconstrueren en nieuwe procedures te starten, bijvoorbeeld met het doel vergunningen te laten intrekken. De organisatie wijst erop dat ongeveer de helft van de agrariërs volgens haar niet over volledige vergunningen beschikt als gevolg van eerder overheidsbeleid. Daaronder vallen zogenoemde PAS-melders: boeren die volgens de regels van de overheid werkten, maar later met een juridisch probleem kwamen te zitten.

De zorgen komen volgens het artikel niet uit de lucht vallen. MOB voert al procedures tegen boerenbedrijven en wil volgens de tekst vergunningen van meer dan 130 bedrijven in tien provincies laten intrekken. LTO noemt de openbaar gemaakte informatie gevoelig en herleidbaar tot individuele bedrijven en gezinnen. De organisatie zegt teleurgesteld te zijn en vreest dat de gegevens direct voor handhaving worden ingezet.

De openbaarheid past in een bredere ontwikkeling. In september 2025 verplichtte de Raad van State de toenmalige landbouwminister Wiersma al om gegevens van veehouderijen, inclusief adressen, openbaar te maken na een verzoek van journalisten. Het ministerie nam daarna ook het besluit over de gegevensverstrekking aan MOB. Landbouwminister Jaimi van Essen heeft dat besluit vooralsnog niet teruggedraaid.

De auteur bekritiseert de uitspraak en het kabinetsbeleid. Volgens die kritiek is transparantie bedoeld om de overheid te controleren, niet om organisaties toegang te geven tot complete dossiers van gezinsbedrijven. Het artikel roept Van Essen op eerst de vergunningen van PAS-melders en andere gedupeerde boeren te regelen. Ook zou de Tweede Kamer de Wet open overheid moeten aanpassen om herleidbare bedrijfsgegevens beter te beschermen.