Boeren en Natura 2000-gebieden: hoe het wél kan

In dit artikel:

Boeren en natuur hoeven niet elkaars tegenpolen te zijn, laat een samenwerking rond het Leenderbos in Noord-Brabant zien. In dit Natura 2000-gebied heeft de natuur veel last van stikstof: de bosbodem verzuurt, heide raakt overwoekerd door gras en stuifzand verliest zijn open karakter doordat mossen en algen het zand vasthouden. Staatsbosbeheer zoekt daarom naar manieren om landbouw rondom het gebied natuurvriendelijker te maken.

Een voorbeeld is het melkveebedrijf van Dirk en Melanie Tegenbosch in Valkenswaard, direct naast het Leenderbos. Zij stapten vanaf 2021 steeds verder over op biologisch en natuurinclusief boeren en tekenden op 6 juli als 75ste bedrijf een samenwerking met Staatsbosbeheer. Daarbij pachten ze extra grond, zodat ze met meer hectares per koe kunnen werken, terwijl ze op eigen land geen kunstmest of bestrijdingsmiddelen meer gebruiken en later maaien om insecten, vogels en andere dieren te ontzien.

De omslag begon met een potstal voor koeien die rustiger bleken te worden, maar die stal maakte ook duidelijk dat mest en urine minder goed gescheiden blijven, wat stikstofuitstoot kan verhogen. Daarom kozen ze voor een bredere biologische aanpak. Hun bedrijf groeide van 40 naar 85 hectare, met evenveel koeien, waardoor ze genoeg gras hebben voor weidegang en wintervoer zonder voer in te kopen of mest af te voeren.

Volgens boswachter Roel van Dijk is dit precies de richting die nodig is: niet minder boeren naast natuur, maar een andere vorm van landbouw die de overgang tussen agrarisch gebied en natuur zachter maakt. Akkerbouw zou weliswaar minder stikstof kunnen geven, maar brengt weer meer pesticiden en beregening met zich mee. Natuurinclusief grasland kan juist meer soorten leven ondersteunen en helpt het landschap rond het beschermde gebied robuuster te maken.