Boekholts chantageclausule: negeert de Kamer bij een voorrangsverbod voor statushouders de bezwaren van gemeenten en corporaties, dan mogen die eruit

In dit artikel:

Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan (D66) heeft met gemeenten, woningcorporaties en provincies afspraken gemaakt om binnen anderhalf jaar extra woonruimte te regelen voor statushouders. Het akkoord voorziet onder meer in flexwoningen, omgebouwde kantoren en zorgpanden, gedeelde woningen en kamers. Gemeenten moeten bovendien aanvullende huisvesting organiseren voor 20 procent van de te huisvesten statushouders en de bestaande achterstand wegwerken. Begin juli verbleven volgens het akkoord ongeveer 12.300 statushouders langer dan veertien weken in de opvang; daarnaast was er een achterstand van circa 8.800 personen.

De maatregelen worden gepresenteerd als onderdeel van een bredere aanpak voor woningzoekenden, waaronder starters. Volgens de tekst bevatten de concrete doelstellingen echter alleen aantallen en een deadline voor statushouders. Aanvullende woonruimte kan bovendien bestaan uit het delen van bestaande sociale huurwoningen. Ook mogen gemeenten bestaande sociale huurwoningen inzetten om de achterstand weg te werken. Bij projecten met gesubsidieerde flexwoningen moet minimaal 30 procent van de woningen gedurende ten minste tien jaar worden gereserveerd voor statushouders en Oekraïners.

Het artikel zet deze afspraken af tegen de situatie van jonge woningzoekenden. Het CBS meldde dat het aantal thuiswonende 25- tot 35-jarigen in 2024 met 5,6 procent toenam, terwijl die leeftijdsgroep met 1,7 procent groeide. In twee derde van de regio’s duurt het volgens het akkoord meer dan zes jaar om een sociale huurwoning te krijgen; in een derde meer dan acht jaar. Voor starters noemt de afspraak geen vergelijkbare termijn.

Verder bekritiseert het artikel een bepaling over mogelijke nieuwe wetgeving. Als een verbod op voorrang voor statushouders wordt ingevoerd zonder rekening te houden met bezwaren van onder meer de Raad van State, VNG of Aedes, kan een partij volgens het akkoord de overeenkomst opzeggen. Het akkoord is zelf niet juridisch afdwingbaar. De auteur interpreteert deze bepaling als drukmiddel tegen de Tweede Kamer, terwijl voorstanders kunnen aanvoeren dat de uitvoerbaarheid en gevolgen voor gemeenten en corporaties moeten worden meegewogen.

Boekholt kreeg eerder kritiek op haar uitspraak dat starters “gelukkig” vaak nog bij hun ouders kunnen wonen. Zij zei daarop dat ze het coalitieakkoord uitvoert. In Soest stemden acht partijen tegen een motie van VVD en FVD om statushouders geen voorrang meer te geven bij sociale huurwoningen. Het artikel pleit uiteindelijk voor het afschaffen van die voorrang en voor beleid dat lokale woningzoekenden, vooral jongeren, prioriteit geeft.