"Boeken zijn een soort visitekaartje": wat je (ongelezen) boekenkast over je vertelt

In dit artikel:

Ongelezen boeken in een boekenkast kunnen volgens cultuursocioloog Giselinde Kuipers van KU Leuven veel zeggen over iemands identiteit en ambities. Naar aanleiding van de Nationale Ongelezen Boekendag legt zij uit dat boeken vaak culturele signalen afgeven: ze kunnen status, goede smaak of ontwikkeling uitstralen. Dat werkt alleen als het beeld geloofwaardig blijft; wie te nadrukkelijk met bepaalde titels pronkt, kan snel door de mand vallen.

Op sociale media is dit zichtbaar in zogenoemde ‘performative reading’: mensen lezen of tonen boeken om een bepaald beeld van zichzelf neer te zetten. Kuipers noemt als voorbeeld mannen die opvallend werken van vrouwelijke auteurs lezen om interessant over te komen. Zulke pogingen worden juist vaak bespot wanneer ze niet authentiek lijken. In vergelijking met vijftig jaar geleden, toen een kast met klassiekers of een encyclopedie duidelijk cultureel aanzien moest tonen, draait culturele uitstraling nu meer om persoonlijke geloofwaardigheid.

Doen alsof je een boek kent, komt volgens Kuipers niet alleen voort uit ijdelheid. Schaamte en de behoefte om bij een groep te horen spelen ook een rol. Bovendien kan een kast vol ongelezen boeken staan voor een oprecht verlangen om meer te lezen, kennis op te doen en jezelf te ontwikkelen. Daarom hoeven mensen zich niet schuldig te voelen over miskopen of ongelezen klassiekers.

De hoeveelheid boeken in huis blijkt daarnaast een goede voorspeller van schoolsucces. In internationaal onderzoek, waaronder PISA, wordt ernaar gevraagd als aanwijzing voor het culturele kapitaal van ouders. Kinderen leren daardoor al jong dat boeken, taal en teksten belangrijk zijn. Ook ongelezen boeken kunnen dus waardevolle signalen meegeven.