Blunderende AI-camera's scanauto's spekken gemeentekas: half miljoen parkeerboetes onterecht uitgedeeld
In dit artikel:
Gemeenten zetten rijdende scanauto’s in met dakunits vol AI‑camera’s (meer dan twaalf per voertuig) om kentekens razendsnel te controleren: een wagen kan tot circa 1.200 auto’s per uur scannen. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwt dat die techniek op grote schaal foutieve parkeerboetes veroorzaakt — jaarlijks gaat het volgens schattingen om ruim een half miljoen onterechte boetes.
De belangrijkste problemen zijn technische beperkingen en gebrek aan menselijke toetsing. Scanauto’s maken een momentopname en kunnen niet zien of iemand bijvoorbeeld aan het laden en lossen is of een gehandicaptenparkeerkaart zichtbaar in de auto heeft liggen (die vaak niet aan het kenteken is gekoppeld). Daardoor volgen automatische boetes waar in sommige gevallen een uitzondering zou gelden. Uit onderzoek bleek dat tegen ruim 18% van de scanautoboetes bezwaar wordt gemaakt; in iets meer dan de helft van die procedures krijgt de aanvrager gelijk, wat neerkomt op ongeveer één op de negen boetes die wordt vernietigd.
De AP rekent voor dat gemeenten jaarlijks tussen de 250 en 375 miljoen scans uitvoeren, wat 3 tot 5 miljoen boetes oplevert — meer dan 10% daarvan zou onterecht zijn. Mensen die bezwaar indienen lopen tegen omslachtige, vaak deels geautomatiseerde procedures en weinig transparantie aan. Digitale berichtgeving via MijnOverheid of het CJIB kan worden gemist, waardoor burgers pas later weten van een beschikking en mogelijk meerdere herinneringen of extra boetes oplopen. De AP waarschuwt dat vooral kwetsbare groepen hierdoor disproportioneel worden geraakt en dat de digitalisering een digitale kloof vergroot.
Verder signaleert de toezichthouder privacyrisico’s: gemeenten moeten vooraf een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uitvoeren om risico’s te inventariseren (bijvoorbeeld herkomst van cameracomponenten), maar dat gebeurt in veel gemeenten niet of onvoldoende. De AP roept op tot betere waarborgen, meer menselijke controle en zorgvuldig uitgevoerde privacychecks voordat scanauto’s worden ingezet.