Blokkade van Chinese schepen en berichten over wapensteun aan Iran werpen schaduw op top Xi-Trump
In dit artikel:
De geplande top tussen president Donald Trump en Xi Jinping in Beijing half mei wordt overschaduwd door de oorlog met Iran en de Amerikaanse maritieme blokkade van de Straat van Hormuz. Sinds maandagmiddag mogen schepen die Iran als oorsprong of bestemming hebben of door Iraanse kustwateren voeren de zeestraat niet meer passeren; andere schepen blijven vrij. Met de maatregel willen de VS Irans belangrijkste inkomstenbronnen raken: olie-export bemoeilijken en de door de Iraanse Revolutionaire Garde geïnde ‘tolheffing’ dwarsbomen.
China is voor zijn olievoorziening sterk afhankelijk van Iran — naar schatting neemt het land circa 90 procent van Irans olie af — waardoor de blokkade ook Chinese belangen direct kan treffen. Analisten van Kpler rapporteerden dat Iran in maart nog ongeveer 1,5 miljoen vaten per dag via de Straat van Hormuz exporteerde. Hoewel het scheepvaartverkeer afnam, gingen sinds de blokkade zeker twintig schepen door de Straat, en enkele Iraan-gelieerde tankers slaagden er aanvankelijk in de afsluiting te omzeilen.
Opvallend was tanker Rich Starry (Shanghai-eigenaar, Malawiaanse vlag), die ondanks sanctielijst en Amerikaanse waarschuwingen eerst in de Golf van Oman opdook, vervolgens omkeerde en later voor anker ging bij het Iraanse eiland Qeshm. CENTCOM stelde echter dat de blokkade “volledig” is en dat binnen 36 uur de in- en uitgaande Iraanse handel tot stilstand is gebracht; volgens Amerikaanse woordvoerders keerden meerdere olietankers terug zonder dat de marine hoefde in te grijpen.
De blokkade zet Washington in een lastige positie: Amerikaanse militairen zouden in theorie Chinese schepen moeten enteren als die de maatregel negeren, iets wat de bilaterale verhoudingen verder kan belasten. Peking noemde de sluiting onverantwoord en gevaarlijk en waarschuwde voor gevolgen voor de fragiele wapenstilstand in de regio. Xi sprak zich feller uit dan tot nu toe en riep op tot respect voor internationaal recht en afwijzing van selectieve toepassing daarvan.
Tegelijkertijd liggen er beschuldigingen op tafel dat China Iran militair covert ondersteunt. De Financial Times meldde dat Iran een Chinese satelliet kocht die het zou gebruiken om doelen in het Midden-Oosten in kaart te brengen; CNN rapporteerde dat China op het punt stond luchtverdedigingssystemen aan Iran te leveren. Washington zegt dat dergelijke systemen verantwoordelijk waren voor het neerhalen van een Amerikaanse F-15 en dreigt met zware tegenmaatregelen, waaronder importheffingen tot 50 procent voor landen die Iran militair steunen. China ontkent de verhalen en spreekt van gedegenereerde of misleidende informatie.
Desondanks lijkt Trump de top in mei te willen laten doorgaan; hij zegt met Xi te hebben gecorrespondeerd en beweert toezeggingen over geen wapentransfers te hebben gekregen. De bijeenkomst heeft tot doel de gespannen economische en politieke relatie tussen de VS en China te stabiliseren, maar de ontwikkeling rond Hormuz en de beschuldigingen over militaire steun kunnen de agenda en de onderlinge sfeer flink compliceren.