Blijf vanuit Nederland getrouw verbonden met Oekraïne en zijn kerken
In dit artikel:
De Oekraïense theoloog Taras Dyatlik, op uitnodiging van Kerk in Actie en de ChristenUnie in Nederland, koppelt zijn persoonlijke ervaringen in de oorlog aan een concrete theologische oproep. Hij verloor familie en vrienden aan het front en ervaart aan den lijve de morele verwarring die langdurig conflict veroorzaakt. Zijn boodschap: theologie is nodig om helder te krijgen wat ware vrede betekent en welke politieke keuzes recht doen aan de slachtoffers.
Dyatlik formuleert vier urgente opdrachten voor kerk en politiek nu de oorlog, begonnen in 2022, het vijfde jaar ingaat. Ten eerste: wees alert op de verleiding van nationalisme. Religieuze symboliek die de natiestaat verheft — het kruis als verlengstuk van de vlag — kan leiden tot een religieuze rechtvaardiging van geweld. Dat gevaar geldt niet alleen voor Rusland, maar elk land loopt het risico het vaderland te verheffen tot onbetwist draagvlak voor autoriteit.
Ten tweede: benadruk de noodzaak van begrenzing van macht. De strijd in Oekraïne is niet alleen territoriaal; ze draait om het principe dat een groter land niet zomaar een buur kan overheersen. Vanuit christelijk denken vloeit dit voort uit het idee van onvervreemdbare menselijke waardigheid: elk mens is beeld van God en verdient bescherming.
Ten derde: richt je op gerechtigheid voor wie geen stem heeft. Bijbelse gerechtigheid is concreet — weduwen, wezen, vluchtelingen en uitgeputte overlevenden staan centraal. Dyatlik dringt erop aan de verhalen van geamputeerde veteranen, families die rouwen, ontheemden en kinderen die meer weten van drones dan van vogelgezang zichtbaar te maken en te blijven horen.
Ten vierde: blijf getrouw aanwezig met een onverzettelijke hoop. In plaats van triomfantelijke of theocratische oplossingen pleit hij voor een Bonhoefferiaanse houding: een gewonde, kwetsbare gemeenschap die met kostbare genade volhardt in hoop. Materiële en politieke steun blijven noodzakelijk, maar maatschappelijke verbondenheid — vooral tussen kerken in Oekraïne en elders — is minstens even belangrijk. Die verbondenheid maakt het mogelijk het verlies en onrecht te erkennen, te documenteren en vol te houden totdat recht wordt gedaan.
De bijdrage van Dyatlik wordt in Nederland onderstreept door theologen zoals Katja Tolstoj en door organisaties die kerken verbinden met noodhulp en beleid. Schrijvers van het artikel zijn Trineke Palm (directeur Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie) en Daan Verbaan (noodhulpcoördinator bij Kerk in Actie). Hun conclusie: naast wapens en diplomatie is er ruimte voor duurzame, morele solidariteit die recht doet aan de mensen die de oorlog het meest dragen.