Biologische klok belangrijk voor gezondheid en productiviteit. Chrono-wetenschapper Marijke: 'Het zou goed zijn als we er meer rekening mee houden'
In dit artikel:
Onze interne klok verschilt per persoon en bepaalt veel meer dan alleen of je een ochtend- of avondtype bent. Marijke Gordijn (64), oprichter van het Groningse bedrijf Chrono@Work en bekend als Nederlandse slaapdeskundige, zet die wetenschap om in toepasbare oplossingen voor bedrijven en consumenten. Haar werk richt zich op hoe circadiane ritmes — zichtbaar via hormoonpatronen zoals melatonine — slaap, waakzaamheid, gezondheid en prestaties sturen.
Chrono@Work werkt vooral B2B en doet contractonderzoek voor organisaties als Philips, SunLED Life Sciences, NOC*NSF en Defensie. Voor Philips leverde het team wetenschappelijke onderbouwing voor lichtgestuurde wekfuncties; voor SunLED toonde onderzoek aan dat nabij-infraroodlicht positieve effecten kan hebben op rusthartslag, immuunsysteem en stemming. Met NOC*NSF ontwikkelt het bedrijf e-learning en advies om jetlag en ritmeverstoring te verminderen. Defensie is een belangrijke opdrachtgever vanwege de directe relatie tussen slaap, paraatheid en veiligheid; Gordijns team onderzoekt hoe individuele verschillen in ritme militairen beter inzetbaar kunnen houden.
Een belangrijk uitgangspunt van Gordijn is dat chronobiologie tot op cellulair niveau werkt en daarom gepersonaliseerde benaderingen vereist. Dat heeft consequenties voor veel domeinen: medicatietiming, werkroosters, eet- en sportmomenten en nachtrust. Chrono@Work ontwikkelt ook technologieën, waaronder het idee van een slim horloge dat iemands biologische klok in kaart brengt en op basis van verzamelde data voorspelt wanneer iemand het beste kan slapen, eten of blootstaan aan licht. Melatoninemetingen (speekselmonsters op meerdere tijdstippen) vormen daarbij een kernmethode om het individuele ritme te bepalen en gerichte adviezen te geven.
Sinds 2012 bouwde Gordijn haar bedrijf uit vanuit academische expertise; ze wil het bedrijf minder persoonsgebonden maken zodat de kennis institutioneel blijft. Chrono@Work voert meestal projecten van ongeveer één tot anderhalf jaar uit en werkt aan praktische toepassingen die momenteel sterk in belangstelling toenemen — mede door de erkenning van chronobiologie na de Nobelprijs van 2017 en de algemene gezondheidstrend (wearables, apps, supplementen).
Voor consumenten biedt het bedrijf sinds kort ‘Sleep in Sync’: een serieuze B2C-service waarbij eerst klachten en achtergrond worden geïnventariseerd, daarna zo nodig melatonineprofielen worden gemeten en op basis daarvan een persoonlijk adviesrapport volgt. Gordijn benadrukt dat niet iedereen baat heeft bij dezelfde oplossing; bij twijfel verwijst ze mensen door naar andere oorzaken.
Gordijn schreef ook het boek De klok met duizend wijzers en blijft pleiten voor meer maatschappelijke aandacht voor biologische ritmes. Haar boodschap: door rekening te houden met individuele klokverschillen kun je gezondheid, veiligheid en prestaties verbeteren — van topsport en militair optreden tot dagelijkse slaapproblemen.