Biokerosine uit Delfzijl moet KLM (iets) minder afhankelijk maken van dure olie uit het Midden-Oosten
In dit artikel:
De recent opgelopen brandstofprijzen door spanningen in de Golf zetten Europese luchtvaartmaatschappijen onder druk. KLM schrapte in mei bijvoorbeeld honderdzesig vluchten en rekent sinds half maart op vliegtickets met een brandstoftoeslag. De directie zegt voorlopig genoeg voorraad te hebben, maar waarschuwt dat aanhoudende tekorten in de herfst tot verdere schemaaanpassingen kunnen leiden; vooral frequente Europese verbindingen zouden dan herschaald of samengevoegd kunnen worden. Luchtvaartbedrijven dempen prijsschommelingen ook met hedging — lange termijncontracten voor brandstofinkoop — maar dat is geen blijvende oplossing zolang kerosine fossiel blijft.
Tegelijk zoekt KLM structurele antwoorden: investeren in eigen productie van duurzame vliegtuigbrandstof (SAF). Donderdag ging in Delfzijl de bouw van DSL-01 van start, een fabriek van KLM en de Nederlandse producent SkyNRG. Het project, aanvankelijk aangekondigd in 2019, liep jaren vertraging op door stikstofperikelen, corona en vergunningstrajecten; productie wordt nu niet eerder dan medio 2028 verwacht. DSL-01 verwerkt gebruikte frituurolie, landbouw- en industrieel afval en dierlijke vetten tot SAF; de fabriek moet 100.000 ton per jaar produceren, goed voor ruim 2 procent van KLM’s huidige brandstofbehoefte. SAF verlaagt de CO2‑voetafdruk met 60–90 procent over de levenscyclus vergeleken met fossiele kerosine.
KLM heeft al een langjarig afnamecontract: vanaf 2028 neemt de maatschappij voor vijftien jaar 75 procent van de productie af — een overeenkomst met een totale waarde van ongeveer 3 miljard euro die al in 2019 werd gesloten. KLM was een van de eerste maatschappijen die niet alleen klant maar ook aandeelhouder in SAF-productie werd; inmiddels is het belang teruggevallen tot onder de 10 procent door toetreding van investeerders zoals Macquarie en pensioenfonds APG.
De komst van DSL-01 is zowel symbolisch als strategisch: het vertegenwoordigt een stap naar minder afhankelijkheid van Midden-Oosterse olie, en helpt KLM voldoen aan Europese bijmengverplichtingen. Sinds 2025 geldt een EU-eis van minimaal 2 procent SAF-bijmenging, oplopend naar 6 procent in 2030, 20 procent in 2035 en 70 procent in 2050. Huidige Europese productie draait grotendeels op gebruikte vetten en oliën, stromen die beperkt en regionaal gebonden zijn, waardoor knelpunten verwacht worden zodra de vraag toeneemt.
SkyNRG waarschuwt voor een “grondstoffenklif”: rond 2032–2035 kan er een tekort ontstaan aan geschikt bio‑materiaal als exportlanden hun leveringen verminderen. Dat benadrukt de urgentie om te schakelen naar e‑SAF (synthetische kerosine gemaakt met groene stroom, water en CO2), die volledig in Europa geproduceerd kan worden maar momenteel duurder is. Plannen voor een e‑SAF‑fabriek in Amsterdam strandden op netcongestie en hoge prijzen van groene stroom; het project verhuisde naar Noord-Zweden.
De sector staat dus voor een enorme opschaling: volgens SkyNRG zijn ruwweg 750 fabrieken ter grootte van Delfzijl nodig om aan de Europese doelstellingen te voldoen. Dat vereist miljardeninvesteringen in productie, hernieuwbare stroom, waterstof en CO2-infrastructuur — en naar verwachting ook meer overheidssteun en beleidskeuzes. SkyNRG pleit ervoor dat inkomsten uit het Europese emissiehandelssysteem deels terugvloeien naar innovatie en verduurzaming van de luchtvaart. KLM waarschuwt ook dat te zware belastingen of krimpende Schiphol‑capaciteit de investeringsruimte in schonere vliegtuigen kunnen ondermijnen; als voorbeeld wordt verwezen naar Zweden, waar de vliegbelasting werd verlaagd om een internationaal knooppunt concurrerend te houden.
Kortom: de bouwstart in Delfzijl markeert een belangrijke maar kleinschalige stap in de transitie naar duurzame en strategisch betrouwbare vliegtuigbrandstof. Zonder grootschalige opschaling, innovatie richting e‑SAF en beleidsmatige steun blijft het onzeker of Europa tijdig en betaalbaar aan zijn bijmengverplichtingen en energiezekerheidsdoelen kan voldoen.