Binnenskamers | Bij verliezend SP is iets merkwaardigs aan de hand
In dit artikel:
In Den Haag valt iets op: na alweer een teleurstellende verkiezingsuitslag blijft het opvallend rustig binnen de SP. Politiek verslaggever Edo van der Goot beschrijft in Binnenskamers hoe de partij, ondanks de elfde nederlaag op rij, weinig interne onrust toont — de SP-gang in het Tweede Kamergebouw was de dag na de gemeenteraadsverkiezingen bijna uitgestorven.
De partijleiding probeert de uitslag klein te houden. Partijleider Jimmy Dijk wijst erop dat het aantal gemeenten waarin de SP vertegenwoordigd is nagenoeg gelijk is gebleven, maar laat onvermeld dat de partij ditmaal in 23 meer gemeenten meedeed en toch 65 raadszetels verloor. Partijvoorzitter Lieke van Rossum erkent het verlies wel, maar prefereert een vergelijking met de meest recente Tweede Kamerverkiezingen (oktober 2025): het stempercentage veranderde daar nauwelijks (1,89% toen versus 1,90% bij de lokale verkiezingen). Volgens haar zijn er volgens haar “aanknopingspunten” en was er zelfs een kentering zichtbaar; belangrijker vindt ze dat aandacht blijft voor bezuinigingen in zorg en sociale zekerheid.
Onafhankelijke waarnemers reageren kritisch. Simon Otjes, hoofddocent Nederlandse politiek (Leiden), noemt de uitslag “dramatisch” en vindt dat de SP zich veel grotere zorgen zou moeten maken. Otjes wijst erop dat kiezersonvrede over betaalbaarheid van wonen en zorg normale voedingsbodem zou moeten zijn voor de SP, maar dat de partij die ruimte niet weet te verzilveren. Als voorbeeld haalt hij Heerenveen aan: ondanks verlies van linkse concurrenten boekte de SP daar geen winst.
Binnen de SP wordt er wel gediscussieerd over oorzaken. Afdelingen en leden noemden uiteenlopende verklaringen tijdens evaluaties na de slechte Tweede Kameruitslag: onvoldoende zichtbaarheid op sociale media zoals TikTok; incidenten in de campagne (zoals Dijks nabootsing van Bassie richting Wilders) die negatieve reacties oproepen; onduidelijke profilering; te veel nuance; te weinig betrokkenheid van oud-coryfeeën; en een debatstrategie waarin men zich te veel op de PVV richtte terwijl die partij inmiddels uit het kabinet is. De aanbevelingen uit eerder onderzoek naar de kiesnederlaag van 2023 zouden al met de partijtop zijn gedeeld, maar veel conclusies blijven vaag of tegenstrijdig.
Onderzoek toont bovendien dat een deel van het electoraat dat economisch links is maar conservatief op migratie, vaker naar de VVD neigt dan naar de SP — iets wat Otjes “echt schokkend” noemt en wat het probleem ingewikkelder maakt: als je niet weet waarom kiezers weggaan, kun je nauwelijks gericht herstellen.
De SP zegt dat er lessen zijn getrokken: meer inzet op sociale media, minder fixatie op de PVV, en een hernieuwde focus op ‘het kapitaal’ en de heersende klasse. Ook zou campagnegedrag van de leider — ruimte om te experimenteren — meegenomen zijn in de evaluatie; het ‘Bassie-moment’ is in de recente campagne niet herhaald. Toch blijft de kernvraag hangen: zonder een heldere analyse en een concrete electorale strategie is het onwaarschijnlijk dat de partij de neerwaartse lijn snel zal ombuigen.