Binnenskamers | Alles draait om beeld in Den Haag: 'Yesilgöz pakte momentje'
In dit artikel:
Beeld bepaalt politiekgedrag in Den Haag, zo illustreert een reeks voorbeelden in de wekelijkse Binnenskamers-column van Edo van der Goot.
Recent bleek dat doorgewinterde Kamerlid Eppo Bruins in de zomer van 2024 onverwacht minister voor NSC werd in kabinet‑Schoof. Ambtenaren hadden een werkbezoek aan het ministerie van OCW zorgvuldig voorbereid, maar Bruins stapte op het laatste moment af omdat VVD‑staatssecretaris Vincent Karremans ook aanwezig zou zijn; Bruins vreesde visueel in de schaduw van de langere Karremans te staan. Die beslissing maakt voelbaar hoezeer uiterlijk voorkomen en het eigen voorkomen meespelen bij politieke keuzes.
Fotograaf en oud‑ANP'er Bart Maat, die decennialang het Haagse beeld heeft vastgelegd, schetst meerdere voorbeelden waarin politici bewust met het oog van de camera omgaan. Zijn eerste klus was het huldigen van het Nederlands elftal in 2010; daarna volgden veertien jaar met Mark Rutte, die volgens Maat voortdurend inspeelt op de camera: met geintjes, theaterachtige bewegingen en poses die op foto’s goed uitpakken. Zelfs momenten die formeel en serieus zouden moeten zijn — zoals het aanbieden van zijn ontslag in 2021 — worden volgens Maat soms bewust verplaatst naar beeldrijke scènes (Rutte kwam op de fiets naar het paleis) om saai beeld van een persconferentie te vermijden.
Maat let niet alleen op gezichten maar ook op lichaamstaal: Rutte en nieuwere leiders zoals Rob Jetten gebruiken herkenbare handposities (de duim‑wijsvingerdriehoek), sommige politici plaatsen de handen voor het kruis, en bij het CDA viel Maat een terugkerende vingerpose op bij portretten. Schoof onderscheidt zich volgens hem door een ernstiger, crisis‑afleesbaar gezicht; Jetten oogt ontspannen en minder theatraal.
Ook manipulatie of beeldvorming door teams komt voorbij: Maat vertelt over Sigrid Kaag’s plotselinge aftreden in 2021 en een vermeend D66‑bericht dat het beeld moest schetsen van een verantwoordelijk minister tegenover een laks ogende tegenstander (Ank Bijleveld). En kleinere, georkestreerde momenten ontstaan regelmatig — zoals VVD‑minister Dilan Yesilgöz die bij de kabinetsbeëdiging bewust even terugkijkt naar fotografen.
Samengevat: Den Haag is constant in dialoog met de camera. Politieke beslissingen, timing en zelfs non‑verbale gewoonten worden mede gedreven door de wens om op beeld overtuigend over te komen. Fotografen zoals Maat hebben geleerd die patronen te herkennen en leggen vast hoe optics meehelpen vorm te geven aan reputaties en politieke boodschappen.