Binnenhofbudget bijna €2,8 miljard, en de rente valt hoger uit: Boekholt moet de totale rekening tonen

In dit artikel:

De renovatie van het Binnenhof is uitgegroeid van een project van maximaal €475 miljoen in 2015 tot een renovatiebudget van bijna €2,8 miljard. Inclusief tijdelijke huisvesting komt het totaal volgens de vijftiende voortgangsrapportage uit op €2.961,1 miljoen, gerekend met verschillende prijspeilen. Dat is geen definitieve eindafrekening en de bedragen zijn niet één-op-één vergelijkbaar met de oorspronkelijke raming, maar de kostenstijging is desondanks zeer groot.

D66-minister Elanor Boekholt-O’Sullivan meldde in een Kamerbrief van 16 oktober bovendien dat de bouwrente hoger wordt dan verwacht. Voor 2027 tot en met 2031 was gerekend met 2 procent, terwijl per 1 juli 2,64 procent is vastgesteld. Over €100 miljoen die een jaar wordt geleend, betekent dat als rekenvoorbeeld €640.000 extra rente. De werkelijke tegenvaller is nog niet berekend, omdat niet bekend is hoeveel geld op welk moment wordt geleend.

Het Rijksvastgoedbedrijf financiert de renovatie via een leenfaciliteit. De rente wordt aan de investering toegevoegd en vervolgens via gebruiksvergoedingen terugbetaald. Uiteindelijk betalen dus publiek gefinancierde gebruikers en daarmee de overheid en belastingbetaler de kosten. De auteur vindt dat het kabinet daar een volledig en begrijpelijk overzicht van moet geven, inclusief bandbreedtes, renteaannames en afzonderlijke posten.

De Algemene Rekenkamer concludeerde in mei 2025 dat de oorspronkelijke raming onrealistisch laag was. In 2015 ontbraken volgens de Rekenkamer onder meer een vastgesteld programma van eisen en een uitgewerkt ontwerp, terwijl onvoldoende rekening was gehouden met de complexiteit van het historische gebouwencomplex. Ook zouden interne ramingen van het Rijksvastgoedbedrijf structureel hoger zijn geweest dan de cijfers die openbaar aan de Kamer werden gemeld. Hoewel daarvoor onder meer vertrouwelijkheid en afstemming met het ministerie van Financiën werden aangevoerd, had volgens de Rekenkamer wel een verwachte kostenbandbreedte kunnen worden gepubliceerd.

Naast de renovatie speelt een plan om Nieuwspoort terug te brengen naar de Lange Poten, met een extra tussenvloer. De technische haalbaarheid wordt verkend, maar ontwerp, kosten en huurprijs zijn nog niet vastgesteld. Volgens de minister kan aanvullende dekking nodig zijn. Omdat dit project buiten het renovatieprogramma valt, moet nog duidelijk worden welk deel via huur wordt betaald en welk risico bij het Rijk blijft.

Een uitgebreidere vertrouwelijke financiële bijlage wordt volgens de minister bij de zestiende voortgangsrapportage, die in november wordt verwacht, aan de Kamer verstrekt. De auteur vindt dat onvoldoende voor publieke transparantie en roept Boekholt-O’Sullivan op al vóór de budgetbesluitvorming bij de Voorjaarsnota 2027 duidelijk te maken wie welke kosten draagt.