Bijzondere insecten hebben baat bij verstuiving in de duinen

In dit artikel:

Tussen Zandvoort en IJmuiden legden PWN en Natuurmonumenten in 2012 in de Noordwest Natuurkern vijf openingen in de zeewering om zeewind en zand weer vrij toegang te geven tot het achterliggende duinlandschap. Sindsdien is de verstuiving sterk toegenomen. Naast standaardmetingen van zandverplaatsing en vegetatie is in dit project vanaf vóór de aanleg tot en met 2025 ook herhaaldelijk de insectenfauna gevolgd (tentvallen, bodemvallen en looproutes), zodat effecten op vliegende en grondgebonden soorten zichtbaar werden.

De ingreep veranderde het gebied ingrijpend: soorten van warme, stabiele graslanden, zoals de duinsteekmier (Myrmica specioides), werden na verloop van tijd niet meer aangetroffen. Tegelijkertijd bood de dynamiek nieuwe kansen. Zandtongen die van het strand via de openingen tot in een achterliggende vochtige vallei reikten, maakten kolonisatie mogelijk door soorten als de strandzandloopkever (Cicindela maritima). Waar zand bij de voet van hellingen niet verder wegwaait door grondwaterstand, ontstonden natte zandvlaktes en pioniervegetaties met waardplanten (o.a. Lotus corniculatus en Ononis spinosa procurrens) die solitaire bijen aantrekken, onder meer Osmia aurulenta en Megachile maritima.

Op de oostflank bouwde ophoping van los zand een steeds langere eindzoom op; deze verstoringszone bleek verrassend rijk aan insecten, met diverse graafwespen en goudwespen die elders in Nederland zeldzaam zijn. Een opmerkelijke vondst was een mannetje van de uiterst zeldzame gemaskerde bostangwesp (Anteon faciale), voorheen alleen bekend van Gotland en Lancashire — een signaal dat dynamische duinen ook voor zeldzame soorten belangrijk blijven. De monitoringen tonen hiermee zowel verliezen als winnaars: herstelde dynamiek kan nieuwe leefgebieden scheppen, maar verdringt tegelijk soorten van stabiele duinmilieus.