Bijna geruisloos groeit de invloed van Frenkie de Jong op het Nederlands elftal

In dit artikel:

Terwijl het Nederlands elftal in New York oefent, is Frenkie de Jong nadrukkelijk meer dan alleen een voetballer: hij dirigeert, corrigeert en commandeert op het veld. In een trainingswedstrijd op Randall’s Island was hij te horen met aanmoedigingen als „Jagen, jagen, jagen! Ga door!”, en tijdens een persuitspraak na een teleurstellend duel stelde hij koel vast: „Het is duidelijk dat we dingen moeten aanpassen.” Die scène illustreert hoe zijn rol bij Oranje geleidelijk verschuift van creatieve middenvelder naar onuitgesproken leider en tactische spil.

Sinds de WK-voorbereiding is die verandering zichtbaar in de hiërarchie: De Jong is de nieuwe vice-aanvoerder onder Virgil van Dijk, een rol die eerder Nathan Aké vervulde. Bondscoach Ronald Koeman rekent expliciet op hem om verantwoordelijkheid te nemen; De Jong zelf zegt dat die rol logisch voelt door zijn ervaring en langdurige aanwezigheid in de selectie. Op het veld vertaalt die invloed zich in subtiele aanwijzingen aan teamgenoten en het bepalen van momenten waarop aanspeelbare ruimtes worden gezocht of druk gezet moet worden — een effect dat al zichtbaar was bij het WK-duel met Japan, waarin de aanpassing op het middenveld resulteerde in betere afstemming en twee assists van Ryan Gravenberch.

Achter die leiderschapsontwikkeling staat een lange sportieve evolutie. De Jong (29), geboren in Gorinchem en opgegroeid in Arkel, brak door bij Ajax en werd al snel geprezen om zijn balbeheersing, acceleratie en inzicht. Trainers als Erik ten Hag noemden hem „de strateeg”: een speler die als schakel tussen linies spelenderwijs ruimte creëert doordat hij tegenstanders aantrekt en overtal genereert. Zijn kracht ligt vooral in de opbouwfase—de eerste en tweede fase—waar hij uitzonderlijk overzicht en controle brengt. Tegelijkertijd is zijn rendement in de beslissende eindfase minder indrukwekkend; Ten Hag en anderen wijzen erop dat hij in de ‘final third’ minder klinisch is en dat zijn doelpunten- en assistcijfers relatief laag blijven.

Die onzichtbare meerwaarde zorgt voor verdeeldheid in de publieke opinie. Critici vinden dat hij soms te veilig en voorspelbaar breed speelt, of dat hij te vaak met de bal rent zonder gevaar af te ronden; prominente stemmen in de media pleitten zelfs voor een plaats op de bank tijdens enkele WK-duels. Anderzijds benadrukken coaches en analytici dat veel van zijn invloed niet in doelpunten en assists te meten is: op data-presentaties over opbouw naar doelpunten kwam De Jong steevast hoog uit. Hij erkent zelf dat zijn spel tegenwoordig iets minder avontuurlijk is dan bij zijn doorbraak, maar ontkent een mentaliteitsverandering waarmee hij uit risico's zou ontwijken.

Zijn periode bij FC Barcelona sinds de zomer van 2019 illustreert die dubbele perceptie. Sportief worstelde Barcelona met financiële en bestuurlijke problemen — Messi vertrok, de club kwam in geldnood — maar De Jong verankerde zich in de selectie en groeide uit tot een ervaren dragende speler. In de zomer van 2022 stond hij op het punt verkocht te worden; Manchester United wenste hem naar Engeland te halen, maar De Jong koos ervoor te blijven bij Barcelona, mede om persoonlijke redenen (gezin en leefplezier in Catalonië). Zijn besluit om niet te vertrekken toont volgens Ten Hag zijn eigenzinnigheid en standvastigheid.

Onder trainer Hansi Flick kreeg hij meer vrijheid in een extreem aanvallende speelwijze, wat leidde tot twee opeenvolgende landskampioenschappen (2025, 2026) en stabiliteit na een lange, soms moeizame periode met blessures en wisselende publieke opinie. Hij verlengde zijn contract tot 2029 en lijkt sportief weer op een hoog niveau. Toch is er kritiek: zijn geringe aantal doelpunten (ongeveer twintig in bijna 300 wedstrijden voor Barcelona) en relatief bescheiden assists roepen vragen op over zijn concrete productiviteit, hoewel specialisten benadrukken dat zijn toegevoegde waarde zich vaak in positiespel en het creëren van indirecte kansen uitbetaalt.

Media-aandacht heeft hem soms hard geraakt. De Jong zegt geen pr-team te willen en positioneert zich bewust zonder mediavrienden: hij wil open kritiek kunnen ontvangen. Dat leidde tot een gespannen relatie met de Spaanse pers toen contractdetails uitlekten, en tot een zeldzaam fluitconcert van het Camp Nou-publiek tijdens zijn terugkeer van een enkelblessure eind 2024. In interviews heeft hij gesuggereerd dat er binnen de club soms belangen zijn die hem onder druk zetten omdat bestuurders hem zouden willen verkopen.

Concluderend: Frenkie de Jong is in sportief en persoonlijk opzicht een spil waarvan de invloed vaak subtiel is maar groot. Hij is niet de traditionele afmaker in de laatste meters van het veld, maar hij bepaalt ritme, balans en opbouw. Trainers zien in hem een strategisch anker dat het team in belangrijke fases rust en controle biedt; critici blijven het oneens met zijn rendement in goals en zichtbare beslissende acties. Zijn ontwikkeling naar een leiderschapsrol bij Oranje en zijn stabiliteit bij Barcelona maken hem echter onmiskenbaar tot een van de centrale figuren in Nederlands voetbal — een speler wier waarde zich niet altijd rechtstreeks in cijfers laat vangen, maar die volgens zijn kenners nog stappen moet zetten in het winnen van de grootste prijzen, zoals de Champions League en succes met het nationale elftal.