Bijna 2,40 euro voor een liter benzine: automobilist krijgt klappen aan de pomp
In dit artikel:
De oorlog in het Midden-Oosten is in Nederland duidelijk merkbaar aan de pomp: door verstoringen van de olieaanvoer via de Straat van Hormuz is de ruwe olieprijs boven de 100 dollar per vat gestegen, en dat vertaalt zich snel in hogere brandstofprijzen. Volgens de landelijke adviesprijs kost een liter Euro95 momenteel €2,39, tegenover €2,13 op 31 december 2025. De stijging begon recent en kan de komende weken doorzetten.
Branchekenners leggen uit dat de oliemarkt direct doorwerkt naar de pomp. Groothandelsprijzen lopen snel op en veel tankstations passen hun prijzen onmiddellijk aan; meer dan de helft wil geen voorraadrisico lopen. Dat gebeurt vaak voordat de duurdere olie daadwerkelijk is verwerkt tot brandstof, omdat eindprijzen snel worden doorgevoerd. Diesel kan daardoor ook fors duurder worden: consumentenorganisatie UnitedConsumers waarschuwt dat dieselprijzen boven €2,50 per liter mogelijk zijn (was €2,09 vóór het conflict).
De uiteindelijke pompprijs bestaat grofweg uit vier onderdelen: de wereldmarktprijs van ruwe olie, raffinage en transport, accijnzen en btw. In Nederland speelt de accijns een zware rol: begin dit jaar werd die met circa 5,5–5,6 cent per liter verhoogd — ongeveer €3 per volle tank van 50 liter — en de totale accijns op benzine ligt nu rond de €0,85 per liter. Dat verklaart mede waarom brandstof hier veel duurder is dan in bijvoorbeeld België, waar benzinerecent voor rond €1,69 per liter werd aangeboden.
Tankstations bepalen zelfstandig hun prijzen; prijsafspraken zijn verboden. Marges verschillen sterk per locatie en type station: onbemande pompen hebben vaak lagere kosten en kunnen concurrerender prijzen voeren, terwijl sommige stations meer verdienen aan winkels of wasstraten. Hogere brandstofprijzen stimuleren tanktoerisme: automobilisten gebruiken prijsapps en rijden naar goedkopere pompen over de grens, wat de Staat naar schatting tot wel €1 miljard aan gemiste inkomsten per jaar kan kosten. Het wordt afgeraden om binnenlandse jerrycans te vullen vanwege veiligheidsrisico’s.
Een veelgenoemd politiek instrument is een tijdelijke verlaging van de accijns; experts zoals hoogleraar Arjan Lejour en ING-hoofdeconoom Marieke Blom zien dat als de enige snelle manier om consumenten te ontzien. Premier Rob Jetten heeft daar voorlopig geen voorkeur voor. De toekomst van de brandstofprijs hangt sterk af van geopolitieke ontwikkelingen, de olieprijs (een stijging richting $150 per vat kan snel tot €3/liter leiden) en de koers van de dollar; als spanningen afnemen kan de prijs ook weer zakken.