Big Tech vecht wet aan die moet voorkomen dat kinderen te veel geld uitgeven in games

In dit artikel:

De Europese Unie bereidt nieuwe regels voor om manipulatieve en mogelijk verslavende praktijken in videogames aan te pakken. Vooral kinderen zouden kwetsbaar zijn voor spellen die gratis of goedkoop beginnen, maar spelers aansporen om steeds opnieuw geld uit te geven aan virtuele valuta, digitale voorwerpen en lootboxes. Bij die lootboxes is vooraf vaak niet bekend wat de speler krijgt, waardoor ze volgens consumentenorganisaties sterk op gokken lijken.

De Taiwanese onderzoeker Claire Lo, die in België woont, ervaart dat zelf met Genshin Impact. Ze besteedde in de loop der jaren honderden euro’s aan het spel, hoewel ze de verhaallijn en open wereld aantrekkelijk vindt. Haar ervaring staat niet op zichzelf. In-game aankopen leverden in Europa vorig jaar naar schatting 20 tot 40 miljard euro op. Volgens een Oostenrijks onderzoek onder 2.600 scholieren had meer dan de helft lootboxes of andere digitale aankopen gekocht. De meeste jongeren gaven kleine bedragen uit, maar sommige tieners besteedden duizenden euro’s.

De Europese Commissie wil de problemen aanpakken via de Digital Fairness Act (DFA), die nog dit jaar formeel moet worden voorgesteld. De wet moet onder meer verslavende ontwerptechnieken en andere zogenoemde dark patterns beperken. Het Europees Parlement heeft gepleit voor een verbod op gokachtige functies. Commissaris Michael McGrath zei dat opties worden onderzocht, van verplichte transparantie over de waarde van in-game valuta tot een mogelijk verbod op lootboxes in spellen die voor kinderen toegankelijk zijn.

Ook bestaande consumentenregels worden aangescherpt. Europese toezichthouders vinden dat de echte prijs van aankopen met virtuele valuta duidelijk in euro’s moet worden vermeld en dat consumenten aankopen onder voorwaarden moeten kunnen herroepen. Hoewel de Commissie stelt dat zulke normen al juridisch gelden, zijn er volgens McGrath na recente Europese klachten nog geen financiële boetes opgelegd.

De game-industrie verzet zich tegen strengere wetgeving. Bedrijven als Microsoft en Electronic Arts waarschuwen dat een verbod op lootboxes hun spellen ingrijpend zou kunnen veranderen en innovatie en concurrentiekracht zou schaden. De sector vindt bovendien dat ouders met bestaande instellingen voor ouderlijk toezicht de uitgaven van kinderen kunnen beheren. Brancheorganisaties pleiten voor zelfregulering via PEGI, het Europese systeem voor leeftijdsclassificaties en inhoudswaarschuwingen. Sinds kort vermeldt PEGI ook of games lootboxes, in-game valuta of bepaalde veiligheidsfuncties bevatten.

Consumentenorganisaties vinden zulke maatregelen onvoldoende. Volgens hen maken leeftijdslabels en informatie oneerlijke verkooptechnieken niet acceptabel. Zij willen bindende regels die de schadelijke mechanismen zelf verbieden of beperken, in plaats van vooral ouders verantwoordelijk te maken.

De lobbystrijd in Brussel is intens. Van 186 bijeenkomsten van de Commissie over de DFA sinds januari 2025 was minder dan 10 procent met ngo’s, consumentenorganisaties of andere niet-commerciële partijen. De game-industrie heeft daarmee veel meer toegang tot beleidsmakers dan haar critici. Uit een door Follow the Money en Die Zeit verkregen document blijkt bovendien dat binnen de Commissie een invloedrijke bondgenoot zit.

Het Directoraat-generaal Justitie van McGrath leidt de voorbereiding van de wet, maar DG Connect, de afdeling voor technologie en digitale economie, zal naar verwachting grote invloed uitoefenen. Plaatsvervangend directeur-generaal Renate Nikolay toonde zich sceptisch over strenge regels en pleitte voor versterkte zelf- of mederegulering, mogelijk door aangescherpte branche­normen van PEGI in de wet op te nemen. Critici vrezen dat dit de DFA afzwakt en kinderen en andere spelers onvoldoende beschermt.

De uiteindelijke regels moeten volgens Lo een moeilijke balans vinden: lootboxes en verslavende ontwerpkeuzes aanpakken zonder het creatieve en plezierige karakter van videogames onnodig te beperken.