Big Brother bespioneert de burger illegaal: Hoe de geheime diensten jouw gevoeligste persoonsgegevens gijzelen

In dit artikel:

De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) heeft de AIVD en MIVD scherp bekritiseerd vanwege hun omgang met grote databestanden, zogeheten bulkdatasets. Volgens de toezichthouder staan daar zeer gevoelige persoonsgegevens in van miljoenen Nederlanders, maar ontbreekt voldoende controle op wie die gegevens bekijkt en hoe ze worden gebruikt. Daardoor kunnen medewerkers in de praktijk niet goed worden gevolgd, wat misbruik vergemakkelijkt.

CTIVD-voorzitter Hugo Hillenaar noemt het probleem ernstig en wijst erop dat het onder meer gaat om basisgegevens van burgers. Ook tech-expert en voormalig AIVD-medewerker Bert Hubert waarschuwt dat de diensten eigenlijk “met de ogen dicht” op deze data werken, terwijl juist registratie van inzage nodig is om ongeoorloofd gebruik te voorkomen. Hij stelt bovendien dat de wetgeving verouderd is en niet goed aansluit op moderne digitale databronnen.

Een extra punt van kritiek is dat de diensten ook gegevens zouden gebruiken die afkomstig zijn uit grootschalige hacks, zoals die bij telecombedrijf Odido. Dat mag volgens Hubert niet zonder duidelijke wettelijke kaders, ook niet als de data toevallig beschikbaar zijn. Het kabinet zegt in reactie dat AIVD en MIVD werken aan betere waarborgen en passende maatregelen, maar de toezichthouder laat vooral zien dat de privacybescherming in de geheime diensten achterloopt op de praktijk.