Bierbrouwers kiezen voor een frisje: 'Nieuwe generaties willen iets anders'

In dit artikel:

In Amsterdam-Noord zit de brouwerij van Oedipus — sinds 2023 onderdeel van Heineken — met café en winkel. Twee jaar geleden verhuisde het merk met zijn bekende speciaalbieren (zoals Mannenliefde en Gaia) naar de huidige locatie, waar de ketels nu ook andere dranken produceren. Dit jaar bracht Oedipus een eigen frisdranklijn uit, Club Canette, na jaren van experimenteren. De drankjes zijn voorlopig alleen klein verkrijgbaar in Amsterdam; directeur Frederik van Droffelaar wil ze tegen het einde van het jaar in supermarkten zien liggen.

Oedipus is geen uitzondering: meerdere Nederlandse en buitenlandse brouwers zoeken hun heil buiten bier. Gulpener lanceerde in 2020 BATU Kombucha en dat product is nog in de schappen. In België verschenen recent Vedett Energy (Duvel Moortgat) en Gutlings (maker van Omer). Grote brouwerijen kopen ook frisdrankmerken: Carlsberg kocht Britvic en Molson Coors nam energiedrank ZOA over. Deze beweging past in een bredere strategische aanpassing binnen de drankenmarkt.

Analist Francois Sonneville legt uit dat de bierbranche de afgelopen decennia veranderde: waar vroeger de focus sterk op één merk en op internationale expansie lag, zet nu een structurele daling in consumptie door — versneld door de coronaperiode — en daarmee veranderen prioriteiten. Cijfers tonen dat in 2024 de bierverkoop met 3,4 procent daalde; alcoholvrij bier groeit juist (in 2024 steeg de verkoop van alcoholvrij pils en speciaalbier fors). De Kamer van Koophandel noteerde dat bijna veertig brouwerijen verdwenen in de afgelopen twee jaar, vooral kleinschalige ondernemingen.

Drie factoren drijven de omslag: meer aandacht voor gezondheid, hogere belasting op alcohol en consumenten die steeds sneller nieuw aanbod willen proberen. Daardoor vervagen de grenzen tussen categorieën en stappen brouwers vaker over naar andere dranken. Technisch is die overstap niet onlogisch: kleinere brouwapparatuur en de technieken voor smaakmakers, hop en koolzuur zijn vergelijkbaar. Oedipus gebruikte bij de verhuizing al een “test set-up” die nu voor frisdrankproductie wordt ingezet; frisdrank vereist geen wekenlange gisting en is binnen een of twee dagen klaar. Wel vergt het kennis en investeringen in mensen (bij Oedipus hielpen botanisten mee aan recepturen).

Kleine brouwerijen voelen de druk ook, maar hebben vaak te weinig ruimte of kapitaal om snel te diversifiëren, zegt Jitze Vellenga van branchevereniging CRAFT. Bovendien garandeert het maken van frisdrank geen succes: Lowlander en Bavaria stopten met hun frisdranklijnen nadat die niet bleken te passen bij hun merkprofiel of de markt onvoldoende bereikten. Lowlander haalde in 2024 zijn sodamerk van de markt om zich weer op (no/low) bier te concentreren.

Oedipus blijft optimistisch en ziet frisdrank als onderdeel van een toekomststrategie, niet als noodgreep. De brouwer introduceert nieuwe smaken geleidelijk om consumenten niet te overladen. Sonneville verwacht dat diversificatie voorlopig zal doorgaan en dat brouwerijen zich niet snel terugtrekken naar de smalle focus van een kwart eeuw geleden.

Kortom: door veranderend consumenten­gedrag, fiscale druk en zoekende markten zetten brouwers steeds vaker in op alcoholvrije alternatieven en frisdranken — met kansen, maar ook risico’s voor merkimago en commerciële haalbaarheid.