Bibi Dumon Tak: 'Nederland is een gek land. We houden van dieren en we mishandelen erop los'

In dit artikel:

Schrijver Bibi Dumon Tak schreef voor de Terloops-reeks een wandelessay over de Volgermeer, een natuurgebied boven Amsterdam-Noord waar onder de grond gif verborgen ligt. Ze vindt het gebied juist interessant omdat het kaal, stil en ongemakkelijk is: ondanks de vervuiling groeit er weer leven. Volgens haar laat dat zien dat de natuur zich kan herstellen als mensen ruimte maken. Tijdens haar wandelingen ontdekte ze bovendien dat stilzitten beter werkt dan lopen om dieren te observeren; wie niet beweegt, wordt door vogels en andere dieren nauwelijks opgemerkt.

Het schrijven verliep uitzonderlijk gemakkelijk. Omdat ze buiten werkte, hoefde ze naar eigen zeggen nauwelijks op gang te komen en schrapte ze achteraf niets. Het boek heeft de vorm van een dagboek, hoewel Dumon Tak zelf al jaren geen dagboeken meer bijhoudt en haar eigen werk zelden terugleest.

In het gesprek kijkt ze kritisch terug op enkele oudere boeken. Ze betreurt dat ze ooit over circusdieren en koeien schreef zonder duidelijk stelling te nemen tegen dierenmishandeling. Inmiddels is ze uitgesprokener en maakt ze expliciet onderscheid tussen feiten en haar eigen activistische mening. Als voorbeeld noemt ze haar boek *Dit boek is voor de wolf*.

Dierenwelzijn en de verhouding tussen mens en natuur vormen een rode draad in haar leesvoorkeuren. Ze bewondert onder meer boeken over bomen en dierenrechten en is geïnspireerd door het idee om bomen, rivieren en natuurgebieden rechtspersoonlijkheid te geven. Ook legt ze uit dat ‘specië­sisme’ verwijst naar de opvatting dat mensen belangrijker of beter zouden zijn dan andere diersoorten. Ze vindt het tegenstrijdig dat Nederland enerzijds dierenhulp goed organiseert, maar anderzijds productiedieren op grote schaal slecht behandelt.

Dumon Tak vindt jeugdliteratuur sterk onderschat. Ze verwijt ouders dat ze vaak blijven hangen bij vertrouwde titels of oppervlakkige influencerboeken, terwijl de journalistiek volgens haar te weinig aandacht aan kinderboeken besteedt. Onder meer Benny Lindelauf, Zindzi Zevenbergen en Marjolijn Hof noemt ze schrijvers die meer erkenning verdienen. *The Great Gatsby* vindt ze juist overschat.

Verder vertelt ze dat een criticus terecht opmerkte dat de personages in *Soldaat Wojtek* onvoldoende waren uitgewerkt. Ze concludeert daaruit dat een non-fictieschrijver soms de strikt vastgehouden waarheid moet loslaten om meer literaire diepgang te bereiken. In haar uitgesproken antwoorden spreekt ze bewondering uit voor Olga Tokarczuk, Virginia Woolf en Jane Goodall. Haar fantasieën over geweld tegen jagers presenteert ze als zwarte humor en blijven volgens haar nadrukkelijk fantasieën; ze zegt niet werkelijk iemand te willen doden.