Op Bianca's wijngaard werken mensen met dementie, de ziekte waaraan ze moeder verloor

In dit artikel:

Bianca en Tom Kötter runnen sinds vijf jaar Wijngaard Kötter op een stuk grond naast hun huis in Deurningen (Twente). Toen ze 3.200 wijnranken plantten was wijnmaken voor hen vooral een droom; inmiddels produceren ze meerdere wijnen (zes, met een zevende in de maak). De eerste oogst in 2022 leverde 260 flessen op, in 2023 waren dat er 2.400. Hun pinot noir kreeg een 9 in De Grote Hamersma en de wijnen worden geschonken in restaurants en verkocht bij de lokale slijterij. De wijnen worden niet ter plekke gevinifieerd: een nabijgelegen wijngaard verzorgt de productie, waarbij Bianca en Tom tijdens drie proefmomenten de smaak bijsturen. Onder het recent opgeleverde luxe bijgebouw komt straks een wijnkelder.

Naast het wijnbedrijf hebben Bianca en Tom een zorginitiatief opgezet: een dagvoorziening op de wijngaard voor jongere mensen met dementie. Wat begon als een vrijdagochtendactiviteit groeide uit tot een vijfdaagse voorziening. De groep telt ongeveer twaalf deelnemers en wordt begeleid door twee zorgprofessionals, een stagiair en soms een vrijwilliger. Deelnemers zijn vaak begin vijftig; voor hen is het moeilijk en confronterend om naar een reguliere voorziening in een verzorgingshuis te gaan. De wijngaard biedt juist een stimulerende, buitengerichte omgeving waarin activiteiten worden aangepast aan wat iemand wél kan — snoeien of druiven plukken wordt alleen gevraagd als het lukt — en waar emoties evenveel ruimte krijgen als plezier.

De motivatie is persoonlijk: zowel Bianca als Tom verloren een moeder aan dementie en zagen hoe zwaar die ziekte is. Bianca werkte eerder in de zorg (doktersassistente GGZ) en als accountmanager voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; die achtergrond droeg bij aan het opzetten van de dagvoorziening. Voor mantelzorgers betekent de locatie ook ontlasting: partners hebben vaak werk en kinderen, en het is bewezen dat buitenactiviteiten prikkeling en welzijn kunnen bevorderen.

Bianca zelf kampt sinds kort met een functionele neurologische stoornis (FNS). De diagnose volgde nadat twee jaar lang gedacht werd aan long covid; haar lichaam reageert soms plots niet meer goed, ze liep begin dit jaar met een rollator en kreeg aanvallen die aan epilepsie doen denken. Ze krijgt fysiotherapie en staat op een wachtlijst voor specialistische behandeling, en probeert zich te focussen op taken die nog wel gaan, zoals het verzorgen van lunches voor de deelnemers. Zware werkzaamheden in de wijngaard doet ze niet meer; vrijwilligers en deelnemers helpen bij oogst en onderhoud.

Het initiatief is niet commercieel gericht: de zorggroep huurt de locatie en Bianca en Tom steken zelf veel tijd en geld in het bijgebouw. Oogsten en andere gezamenlijke momenten — waarbij deelnemers naast vrijwilligers staan om druiven te knippen en emmers te legen — worden beschreven als fijne, zinvolle dagen. De wijngaard fungeert zo zowel als bron van lokale wijnproductie als als kleinschalige, empathische zorgplek waar waardigheid en deelname centraal staan.