Bezoekers Alternatieve Herdenking willen niet wegkijken. 'We pakken de afstandsbediening en zappen naar B&B Vol Liefde'
In dit artikel:
Op de Lange Voorhout in Den Haag verzamelen zich — naar schatting enkele duizenden mensen — voor de Alternatieve Nationale Herdenking op de avond van Dodenherdenking (4 mei). De bijeenkomst, mede georganiseerd door voormalig ambtenaar Tessa Terpstra, mengt vertrouwde rituelen (zoals de taptoe en de twee minuten stilte om acht uur) met nieuwe, expliciet politieke en internationale accenten. Terwijl de klokken van de Grote Kerk de stilte inleiden, zingt het publiek mee met een Koerdisch slaaplied dat moeders in Iran bij het graf van hun kinderen zingen; een spiritueel begeleider richt de menigte naar het oosten.
De organisatie benadrukt dat zij de traditionele herdenking niet wil afschaffen maar aanvullen: het doel is herdenken van alle slachtoffers van oorlog, vervolging en genocide, en het relevant houden van de ceremonie door deze internationaler en actueler te maken. Sprekers dit jaar waren onder anderen Jaap Hamburger van Ander Joods Geluid, die opriep tot vernieuwing van de vorm (kritisch over de centrale rol van koningshuis en uniformen), en Ahmed Abu Artema, een Palestijnse vluchteling die sprak over persoonlijk verlies na de gebeurtenissen van 7 oktober 2023. Journalist Naeeda Aurangzeb bekritiseerde het collectieve wegkijken en benadrukte dat veel mensen zich via afleiding en analyses afzijdig houden in plaats van te handelen.
Het publiek is gemengd qua leeftijd maar overwegend wit; symbolen zoals een enkele Palestijnse vlag en keffiyehs zijn zichtbaar, terwijl organisatoren duidelijk stellen dat het een herdenking — geen demonstratie — moet zijn. Er worden geen traditionele kransleggingen georganiseerd; bezoekers kunnen na afloop bloemen aan een touw tussen de bomen hangen. Terpstra, die tot december 2023 21 jaar bij Buitenlandse Zaken werkte en daarna uit protest stopte, organiseert met een kleine groep oud-diplomaten en activisten. Er is contact geweest met het Nationaal Comité 4 en 5 mei over samenwerking, maar volgens haar zijn die gebonden aan sponsors en afspraken, waardoor weinig veranderingsruimte blijft.
Na de stilte klinkt een ingetogen muziekstuk van trompettist Ibrahim Maalouf, waarmee de avond het verlangen naar een breder, betrokken herdenkingsformulier onderstreept: niet wegkijken, maar luisteren en getuigen voor slachtoffers wereldwijd.