Bewoners vrezen straling en lawaai, de gemeenteraad zei nee, maar de Raad van State geeft Defensie groen licht voor de radar in Herwijnen

In dit artikel:

De Raad van State heeft woensdag de bezwaren tegen de komst van een militaire Smart-L-radar in Herwijnen afgewezen. Daarmee mag Defensie het radarstation bouwen op de plek waar eerder een radar voor de luchtverkeersleiding stond. De beroepen van inwoners, de gemeenteraad en het college van de gemeente West-Betuwe tegen het rijksinpassingsplan zijn verworpen. Volgens de uitspraak heeft het kabinet de keuze voor Herwijnen voldoende gemotiveerd en zijn gezondheidsrisico’s door straling voldoende uitgesloten.

De inwoners verzetten zich al acht jaar tegen het plan. Zij vrezen geluidsoverlast en mogelijke gevolgen van straling en vinden dat Defensie onvoldoende rekening heeft gehouden met hun woonomgeving. Actiegroep Stichting Niet Nog een Radar in Herwijnen wijst erop dat er in de omgeving al meerdere radars staan. Zowel de gemeenteraad als het gemeentebestuur steunden de bezwaren van de bewoners, maar hun verzet heeft de beslissing van het Rijk niet kunnen tegenhouden.

De kwestie leidde eerder ook tot kritiek op de werkwijze van Defensie. De Tweede Kamer stemde in 2022 met de plannen in en in oktober 2023 begon de bouw. De Raad van State zette die bouw in november 2025 tijdelijk terug, omdat Defensie volgens eerdere berichtgeving een versnelde Rijkscoördinatieregeling had toegepast zonder dat duidelijk was dat de Tweede Kamer daar expliciet mee had ingestemd. Bovendien ontbraken aanvankelijk vergunningen. Inmiddels vormt de uitspraak het laatste grote juridische obstakel voor het project.

Het artikel plaatst de zaak in een bredere discussie over de verhouding tussen nationale projecten en lokale inspraak. Via de Rijkscoördinatieregeling kan Den Haag de besluitvorming naar zich toetrekken, waardoor gemeenten en bewoners wel bezwaar kunnen maken maar uiteindelijk weinig invloed hebben. De auteur benadrukt dat de noodzaak van een sterke landsverdediging niet ter discussie staat, maar wel de manier waarop de overheid burgers behandelt.

Als vervolg wordt voorgesteld om onafhankelijke, openbaar gemaakte metingen van straling en geluid uit te voeren, jaarlijks te herhalen en Defensie tot compensatie of aanpassingen te verplichten als de uitkomsten tegenvallen. Ook wordt gepleit voor strengere voorwaarden aan het gebruik van de Rijkscoördinatieregeling, zeker nu Defensie snel meer geld krijgt en de Algemene Rekenkamer waarschuwt voor ondoelmatige bestedingen.