Betalen met smartphone neemt grote vlucht, Google en Apple profiteren daarvan

In dit artikel:

Recente cijfers van Betaalvereniging Nederland laten zien dat Nederlanders inmiddels vaker contactloos met een smartphone of smartwatch betalen dan met een fysieke betaalpas. Contactloze betalingen zonder fysieke kaart zijn sterk gegroeid: vorig jaar werd een groot deel van de pintransacties zo afgehandeld, terwijl het aantal betalingen waarbij de pas in het toestel wordt gestoken terugliep tot onder de 5 procent in 2025.

Het grootste deel van die kaartloze transacties gaat via Apple Pay of Google Pay. Banken hebben die systemen omarmd omdat het onderhoud van eigen contactloze betaalapps — vooral door de vele varianten van Android-toestellen — veel werk en kosten met zich meebrengt. Voor de banken bleek uit kosten-batenoverwegingen het gebruik van de bigtech-oplossingen aantrekkelijker. Hoeveel banken per transactie afdragen aan Apple en Google is niet openbaar.

Apple en Google verdienen niet alleen aan transactiekosten; ze verzamelen ook metadata over betalingen: welk bedrag, op welke locatie en bij welke winkel. Wat zij niet automatisch zien, is het specifieke aankoopartikel; die details staan op de kassabon en vallen onder de gegevens die winkels alleen met uitdrukkelijke klanttoestemming mogen delen (GDPR). Wie niet wil dat techbedrijven zien bij welke winkels en hoeveel hij uitgeeft, kan nog steeds contactloos met de fysieke pas betalen of de pas in de automaat steken.

Ongeacht of er met pas of apparaat wordt betaald, Nederlandse pinbetalingen steunen voor de verwerking op internationale netwerken van Visa en Mastercard. Die grote, Amerikaanse betalingsbedrijven vallen eveneens onder Amerikaanse wetgeving, wat volgens de Betaalvereniging een theoretisch risico oplevert dat diensten uit de VS beïnvloed kunnen worden. Die onzekerheid is sinds de Amerikaanse politieke situatie onder aandacht gekomen.

Als tegenwicht ondersteunt Nederland Europese alternatieven: het initiatief Wero werkt aan een Europese betaalapp voor online betalingen en heeft plannen voor een kassa-app, mogelijk later ook een pas. Die oplossing zal naar verwachting nog twee à drie jaar op zich laten wachten. Over alle pinbetalingen samen ging vorig jaar circa 150 miljard euro over de toonbank, een lichte stijging ten opzichte van een jaar eerder.