'Bestuurders moeten het Joodse Amsterdam durven laten zien als een toevoeging aan de stad'
In dit artikel:
Na de recente aanslagen in Rotterdam en Amsterdam betoogt Yasha Lange dat veroordelingen van antisemitisme voorspelbaar maar ontoereikend zijn: Amsterdam moet volgens hem opnieuw zichtbaarder Joods worden. Hij schetst hoe Joodse burgers en instellingen historisch het stadsbeeld en sociale organisaties vormden — denk aan ondernemers als Samuel Sarphati en vakbondsoprichter Henri Polak — en hoe wijken als de Jordaan, het Waterlooplein en de Transvaalbuurt ooit bruisend Joods leven huisvestten. De Tweede Wereldoorlog veegde veel van die levendigheid weg; monumenten bleven, maar levende cultuur grotendeels niet.
Lange stelt dat Jodendom niet alleen religie is maar een traditie van vragen stellen, leren, ondernemen en meebouwen aan de stad, vaak voortkomend uit historische uitsluiting. Tegelijk signaleert hij een recente verslechtering van het klimaat: antisemitische incidenten nemen toe, Joodse studenten verbergen herkenbare symbolen, en de rellen rond het bezoek van Maccabisupporters in november 2024 maakten duidelijk hoe kwetsbaar zichtbaar Joods-zijn is geworden. Wereldwijde aanslagen op synagoges en de aanval in Rotterdam voedden de angst dat Amsterdam ook doelwit zou worden.
Belangrijk volgens Lange is het maken van onderscheid tussen Jodendom en het beleid van de staat Israël; het ontbreken daarvan is gevaarlijk en versimpelend. Maar vooral pleit hij voor meer dan woorden: politici, beleidsmakers, culturele instellingen, sportclubs en bedrijven moeten actief het Joodse karakter van Amsterdam omarmen en zichtbaar maken. In plaats van Joodse of Israëlische artiesten en wetenschappers te weren, zouden instellingen hen moeten uitnodigen, beurzen aanbieden en festivals of programma’s organiseren die niet gedoeld zijn op het Midden-Oosten-debat maar op cultuur, wetenschap en innovatie.
Concreet voorbeeld: organiseer een Joods cultureel stadsfestival, boek Joodse artiesten, nodig vooraanstaande Joodse en Israëlische wetenschappers uit en open deuren in plaats van ze te sluiten. Lange ziet dit als zowel eerbetoon aan het verleden als noodzakelijke investering in een inclusieve toekomst: Amsterdam heeft altijd geprofiteerd van kritisch en ondernemend talent — eigenschappen die hij als wezenlijk Joods bestempelt en nu dringend terug wil zien in de stad.