Beste Rob Jetten, waar blijft uw toespraak?
In dit artikel:
Op 1 december 1973 sprak premier Joop den Uyl op televisie tot het land na de olieboycot van Arabische landen als gevolg van Nederlandse steun aan Israël tijdens de Jom Kippoer-oorlog. Destijds werden ingrijpende maatregelen afgekondigd — waaronder tien autoloze zondagen en benzine op de bon — en ontstond scherpe inflatie. Vijftig jaar later waarschuwt een ingezonden brief dat we opnieuw met een oliecrisis te maken hebben: de Straat van Hormuz, verantwoordelijk voor ongeveer een vijfde van de wereldoliehandel, is praktisch dicht door spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran, en de benzineprijs heeft de €2,70 gepasseerd.
De briefschrijfster, Nienke de Bruijn uit Amsterdam, trekt parallellen tussen 1973 en nu en richt haar kritiek op premier Rob Jetten. Terwijl bijna de helft van de kiezers volgens een EenVandaag-panel wil dat Jetten zich tegenover het Amerikaanse beleid van president Trump uitspreekt, kiest Jetten volgens De Bruijn voor technisch crisismanagement zonder een verbindende toespraak aan het land. Waar Den Uyl zijn kwetsbare coalitie niet als excuus gebruikte maar juist de crisis benoemde en daarmee gezag verwierf, ontbreekt bij de huidige minderheidsregering (D66, VVD, CDA) volgens haar de moed om helder te vertellen wat er aan de hand is, wat dat van de samenleving vraagt en welke richting gekozen wordt. De Bruijn benadrukt dat mensen naast praktische maatregelen behoefte hebben aan geruststelling en erkenning — iets wat een toespraak kan bieden — en verwijst naar Den Uyls uitspraak dat de wereld van vóór de oliecrisis niet terugkeert als een waarschuwing die ook nu relevant is.
Twee kortere brieven voegen aanvullende zorgen toe. Frits Springveld uit Oegstgeest hekelt de huidige terminologie rond beroepsonderwijs: mbo-studenten worden in sommige media als "praktisch opgeleide" bestempeld en hoger opgeleiden als "theoretisch geschoold". Hij noemt voorbeelden van praktische vaardigheden in zorg, civiele techniek en muziek en waarschuwt voor een verkeerde beeldvorming over opleidingsstructuren.
Maarten Goezinnen uit Rotterdam waarschuwt dat het dichttimmeren van Europese grenzen het probleem van mensensmokkel verergert. Volgens hem leidt het schrappen van legale routes juist tot meer levensgevaarlijke, illegale trajecten; de oplossing ligt in ruimere en flexibelere reguliere migratiemogelijkheden en in kleinschalige, humane opvang, in plaats van paniekzaaierij en harde afsluiting.
Samen geven de brieven een kritische reflectie op politiek leiderschap in crises, de waarde van taal en beeldvorming rond onderwijs, en de humanitaire gevolgen van strikte grenspolitiek.