Bestand VS en Iran blijft uiterst wankel

In dit artikel:

Eind deze week komen Amerikaanse en Iraanse delegaties in Islamabad bijeen om verdere gesprekken te voeren over een wapenstilstand na de recentste confrontatie tussen beide landen. De partijen bereikten afgelopen dinsdagnacht op het nippertje een staakt‑het‑vuren, nadat president Trump met harde bewoordingen had gedreigd Iran zwaar te treffen. De start van de onderhandelingen stond even op losse schroeven: Teheran trok aanvankelijk het vertrek van zijn afvaardiging terug en Washington verwierp openlijk het Iraanse tienpuntenplan, maar beide zijden lijken nu toch bereid te praten.

Tegelijk schendt Iran direct een voorwaarde van de wapenstilstand door de Straat van Hormuz nagenoeg af te sluiten; sinds woensdag passeerden slechts enkele olietankers de waterweg. Iran geeft als reden de Israëlische aanvallen op Hezbollah in Libanon. Pakistan en Teheran interpreteren het bestand als inclusief Libanon, maar de VS en Israël betwisten dat. Israëlische premier Netanyahu zei dat bombardementen op Hezbollah zullen doorgaan zolang die beweging een bedreiging vormt voor noordelijk Israël; hij wil daarnaast direct met Libanon onderhandelen over ontwapening.

De kernproblemen voor onderhandelingen liggen echter dieper. Veel Iraanse eisen — zoals controle over de Straat van Hormuz en het voortzetten van uraniumverrijking — staan fundamenteel haaks op Amerikaanse doelen. Dat Iran het tienpuntenplan presenteert alsof het vanuit kracht optreedt, is opmerkelijk gezien de zware verliezen aan Iraanse kant en het wegvallen van veel regimeleiders.

Voor Trump speelt binnenlands politiek kapitaal mee: de oorlog is onpopulair, brandstofprijzen en marktonrust drukken, en de tussentijdse verkiezingen naderen. Maar als Washington toegevingen doet aan Teheran, kan het resultaat slechter uitvallen dan de situatie voor het conflict: vrij scheepvaartverkeer in Hormuz komt onder druk te staan en het risico op een toekomstige Iraanse kerncapaciteit blijft bestaan.