Bestand Libanon nog overeind, maar vredesakkoord lijkt ver weg
In dit artikel:
Vannacht klonk op verschillende plekken in Libanon — ook in Beiroet — vuurwerk en liep het verkeer weer iets terug nadat Hezbollah en Israël na zes weken gevechten een tijdelijk bestand overeenkwamen voor minstens tien dagen. De wapenstilstand kwam er onder zware druk van met name de VS en Iran. Israël voerde in de voorafgaande weken zware bombardementen uit in Libanon; daarbij vielen volgens berichten zeker 2100 doden en raakten circa een miljoen mensen ontheemd. Sinds de vroege ochtend lijken de beschietingen te zijn gestopt, ondanks dat het Libanese leger melding maakte van meerdere overtredingen tijdens de nacht.
Het bestand is bedoeld als tijdelijke gevechtspauze die verlengd kan worden als onderhandelingen vorderen; Israël houdt zich het recht voor om zich te verdedigen tegen mogelijke aanvallen, en Hezbollah heeft gedreigd direct te reageren op nieuwe aanvallen. Midden-Oostencorrespondent Pepijn Nagtzaam waarschuwt dat het akkoord “zeer fragiel” is, omdat Hezbollah zelf niet aan tafel zat en de groepering onderhandelen met Israël als verraad beschouwt.
De situatie in Libanon is lastig door de complexe binnenlandse verhoudingen: ongeveer dertig bevolkingsgroepen — met christenen, druzen, sjiieten en soennieten als grootste — en een geschiedenis van burgeroorlog. Hezbollah ontstond tijdens de Israëlische bezetting van delen van Libanon, met Iraanse steun, en groeide uit tot een militaire kracht die op bepaalde momenten sterker was dan het Libanese leger. Naast een gewapende poot heeft Hezbollah ook politieke en sociale structuren — ziekenhuizen, tv-stations, hulpprogramma’s — wat de beweging diep verankert in delen van de bevolking, vooral in het zuiden.
De belangrijkste hindernissen voor een duurzame vrede zijn fundamenteel: Israël eist dat Libanon Hezbollah ontwapent, een uiterst gevoelig en mogelijk explosief proces gezien de sectarische verdeeldheid; tegelijkertijd handhaaft Israël aanwezigheidstroepen in het grensgebied om een ‘bufferzone’ te creëren, iets dat Hezbollah en Iran onaanvaardbaar vinden. Er bestaat bovendien het risico dat een formeel bestand op papier leeft terwijl aanvallen of bombardementen in de praktijk doorgaan — zo gebeurde het eind 2024 ook.
Iran speelt een cruciale rol als bondgenoot van Hezbollah en koppelt onderhandelingen over Libanon aan bredere gesprekken met de VS. Daardoor zijn de uitkomsten in Libanon nauw verweven met regionale en internationale machtsspelletjes, wat blijvende vrede moeilijk maakt.