Best bijzonder die sneeuw, maar in 1979 en 1963 viel er pas echt veel
In dit artikel:
Sneeuw zorgde de afgelopen dagen voor flinke hinder in Nederland: treinen bleven stilstaan, bussen vielen uit, honderden vluchten werden geannuleerd, rijexamens en universitaire tentamens werden afgelast en scholen schrapten lessen. Tegelijkertijd bleef veel cruciale dienstverlening doorgaan: post- en pakketbezorging functioneerde grotendeels, supermarkten bleven bevoorraad (zij het met vertragingen), Picnic schakelde extra bezorgers in en Albert Heijn annuleerde slechts in een beperkt aantal gevallen onlinebestellingen. Kortom: niet alles lag plat, maar de overlast was duidelijk voelbaar.
Klimaat- en weerexpert Peter Siegmund (KNMI) verklaart dat de schijnbare commotie deels te maken heeft met gewenning: de 21e eeuw is tot nu toe relatief sneeuwarm, waardoor zulke sneeuwbuien op moderne maatstaven als opvallend worden ervaren. Historische cijfers illustreren dat: de coronawinter 2020/21 leverde gemiddeld zo’n 6 cm sneeuw gedurende een week; 2010 telde 26 dagen met minstens 1 cm sneeuwdek, 2011 had 19 zulke dagen. Het dikste sneeuwdek van deze eeuw werd in 2005 gemeten, met 59 cm in Zweeloo (Drenthe) op 3 maart.
Echte ‘sneeuwwinters’ liggen verder terug: de jaren tachtig kenden vaker sneeuwdekdagen, en winters zoals die van 1979 en vooral 1963 waren extreem. 1963 leverde bijna drie maanden aanhoudende vorst, zware sneeuwstormen, afgesloten dorpen en bevroren binnenwateren; toen reed veel minder verkeer dan nu en waren sommige gebieden feitelijk onbereikbaar. In 1979 veroorzaakten sneeuwstormen in delen van Noord-Nederland eveneens grote verstoringen; soms moest het leger eraan te pas komen.
Een belangrijke reden waarom sneeuw nu sneller maatschappelijke ontwrichting veroorzaakt, is dat Nederland kwetsbaarder is geworden: er rijden veel meer auto’s (van 720.000 in 1963, via 3,9 miljoen in 1979 naar ruim 9 miljoen nu), er is veel meer spoor- en vliegverkeer, en systemen zijn weinig getraind op extreme winterse omstandigheden. Daardoor levert zelfs een paar centimeter sneeuw vaak lange files en vertragingen op, en maatregelen zoals extra sneeuwbestendigheid van infrastructuur (bijv. bij ProRail) zijn duur en wegen soms niet op tegen het feit dat zware sneeuw slechts enkele dagen per jaar voorkomt.
Conclusie: de heftige reacties zijn verklaarbaar — sneeuw komt tegenwoordig minder voor en de samenleving is gevoeliger — maar historisch gezien zijn er veel zwaardere winters geweest. De discussie draait daarom vooral om hoe veel geld en moeite je wilt steken in voorbereiding op zeldzame, maar ingrijpende winterse gebeurtenissen.