Beschermen of criminaliseren - het al dan niet noemen van namen blijft een lastig dilemma

In dit artikel:

Follow the Money (FTM) blikt terug op een journalistiek dilemma rond de onthulling van de identiteit van een Canadese stagiaire bij de NAVO. Zij was in België opgepakt op verdenking van spionage. FTM-redacteur Jesse Pinster achterhaalde haar identiteit samen met Le Soir, Knack en La Lettre, slechts drie dagen nadat het Belgische federaal parket de arrestatie bekendmaakte. De redacties vonden haar sociale-mediaprofielen en brachten haar banden met een Canadese universiteit en onder meer het Europees Ruimteagentschap in kaart.

FTM besloot haar niet volledig bij naam te noemen en publiceerde alleen de initialen Claire Z., zonder herkenbare foto. De reden was dat zij nog slechts verdachte was; de NAVO en het Belgische Openbaar Ministerie moesten nog vaststellen of ze daadwerkelijk had gespioneerd. Een dag later publiceerde CBS News haar volledige naam en foto alsnog. Dat leidde bij FTM tot discussie over de vraag of het gebruik van initialen verdachten juist extra stigmatiseert, omdat lezers dit vaak associëren met strafbare feiten.

In Nederland bestaat geen bindende wet die bepaalt wanneer media de identiteit van verdachten mogen publiceren. De Raad voor de Journalistiek adviseert terughoudendheid, maar staat uitzonderingen toe. Media moeten ook rekening houden met de gevolgen voor bronnen en betrokkenen, omdat online informatie blijvend vindbaar is. FTM verwijst naar een onderzoek van het Britse Bureau of Investigative Journalism naar een verspreider van online moslimhaat. Zijn identiteit werd niet onthuld uit vrees dat hij in het conservatieve en religieuze Pakistan gevaar zou lopen.

Ook internationale verschillen spelen mee: Canadese media publiceren vaak juist volledige gegevens om verwarring met naamgenoten te voorkomen. FTM bleef in de NAVO-zaak bij zijn terughoudende keuze, maar benadrukt dat het in andere gevallen wel volledige namen noemt, bijvoorbeeld bij publieke bestuurders die zich schuldig maken aan fraude of andere ernstige misstanden. Elke zaak vraagt volgens de redactie om een nieuwe afweging tussen nieuwswaarde, verantwoordelijkheid, privacy en veiligheid.