Benzineprijzen stijgen, DNB waarschuwt voor inflatie. Toch kiest het kabinet nog niet voor maatregelen om energiekosten te dempen
In dit artikel:
In de Tweede Kamer bespraken Kamerleden woensdag de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten, maar het leidde niet tot het door veel oppositiepartijen gewenste pakket noodmaatregelen tegen de stijgende energiekosten. Ondanks oplopende druk door recordprijzen aan de pomp, waarschuwingen van De Nederlandsche Bank en opvallend lage gasvoorraden, houdt het kabinet voorlopig vast aan een afwachtende koers: maatregelen worden wel onderzocht maar niet direct ingevoerd.
Verschillende oppositiefracties (onder meer JA21, BBB, Groep Markuszower, SP, GroenLinks-PvdA en Volt) legden uiteenlopende oplossingen voor, variërend van een directe verlaging van de brandstofaccijns en compensatie voor ondernemers tot het voorbereiden van een wettelijk maximum voor pompprijzen en lagere energietarieven voor kwetsbare huishoudens. De oppositie slaagde er echter niet in een gezamenlijke eis of één duidelijk alternatief te formuleren, wat het debat verzwakte.
Coalitiepartijen en ministers benadrukten de beperkte financiële ruimte en voorkeur voor gerichte hulp: alleen die groepen helpen die het echt nodig hebben, in plaats van universele maatregelen zoals een accijnsverlaging die duur en moeilijk vol te houden zouden zijn. CDA-leider Henri Bontenbal en andere coalitieleden wezen op de risico’s van vroege en ingrijpende ingrepen, terwijl minister Heleen Herbert aangaf dat het kabinet rekening houdt met verslechterende scenario’s maar ook waarschuwde dat bescherming van consumenten kosten met zich meebrengt.
Een belangrijk twistpunt was wie in aanmerking moet komen voor steun. GroenLinks-PvdA pleitte voor een ruimere inkomensgrens voor het beoogde noodfonds energie; D66 toonde zich bereid hierover te onderhandelen. Over het inzetten van extra staatsschuld of het omleiden van hogere btw-inkomsten naar lagere accijnzen bestond binnen de coalitie weinig draagvlak.
Met het oog op de langere termijn kwamen ook voorstellen langs om de energievoorziening minder kwetsbaar te maken: heroverweging van sluiting van Groningse gasvelden, het openstaan voor kolencentrales of nieuwe kerncentrales, en versnelling van verduurzaming en elektrificatie. Rechts georiënteerde partijen stonden sceptisch tegenover zulke langetermijnvisies als directe oplossing.
Politiek lijkt snel meer duidelijkheid te komen: een CDA-motie die het kabinet binnen een maand oproept met een maatregelenpakket te komen, heeft kans op meerderheid. Minister van Financiën Eelco Heinen waarschuwde dat de situatie nog niet vergelijkbaar is met de invoer van Oekraïne, maar dat wel rekening moet worden gehouden met bredere economische gevolgen dan alleen hogere brandstofprijzen.