Benauwdheid, blauwe lippen: dagelijks ruim 70 mensen op spoedeisende hulp door roken en vapen
In dit artikel:
SEH-artsen in Nederland zien dagelijks ernstige klachten door nicotinegebruik, maar misten harde cijfers — daarom nam het LUMC onder leiding van SEH-arts Nicole Kraaijvanger een landelijk onderzoek. Op 13 en 14 november vorig jaar vulden patiënten gedurende 24 uur vragenlijsten in op 67 van de 78 Nederlandse spoedeisende hulpafdelingen. Van de 4.314 hulpbezoeken van mensen vanaf 12 jaar leverden 2.061 ingevulde vragenlijsten bruikbare gegevens op.
Belangrijkste bevindingen:
- 21% van de onderzochte SEH-patiënten gebruikte een nicotineproduct.
- Binnen deze groep rookte 86% sigaretten; 9% gebruikte vapes; 9% sigaren of cigarillo’s; 5% andere producten zoals snus of shag. 10% combineerde meerdere producten.
- Artsen zagen bij meer dan de helft van deze patiënten een (gedeeltelijk) verband tussen nicotinegebruik en de klachten. Voor 7% van de gerapporteerde patiënten waren de klachten volledig toe te schrijven aan nicotine, vooral longproblemen; bij nog eens 44% speelde het mogelijk of deels een rol.
- Omgerekend naar een jaar betekent dit naar schatting bijna 26.500 SEH-bezoeken die direct door nicotine worden veroorzaakt, en bijna 193.000 bezoeken waarbij roken of vapen waarschijnlijk bijdroeg. De onderzoekers schatten dat het werkelijke aantal hoger ligt omdat de ernstigste patiënten niet konden deelnemen aan de vragenlijst.
Het onderzoek benadrukt ook dat de SEH een kans biedt voor stoppen-met-rokeninterventies: bijna 47% van de nicotinegebruikers stond open voor een gesprek over stoppen. Door directe doorverwijzing naar stophulp te bieden, vergroot de kans dat iemand daadwerkelijk hulp start naar schatting zeventien keer ten opzichte van alleen een folder.
Kraaijvanger wijst op schrijnende beelden van patiënten met acute ademnood, vaak veroorzaakt door COPD — een ongeneeslijke longziekte die in de meeste gevallen samenhangt met roken. Het onderzoek wil zowel de druk van nicotine op de spoedzorg inzichtelijk maken als het behandelpad naar stoppen-met-roken versterken.