Belgische marine mikt op nieuwe Italiaanse gevechtsschepen, is Nederlandse piste gekelderd?

In dit artikel:

Een interne evaluatie van de Belgische marine schuift het Italiaanse FREMM EVO-fregat naar voren als beste kandidaat voor drie nieuwe gevechtsschepen. De aankoop zou binnen het voorziene budget van 3,2 miljard euro blijven en scheepsbouwer Fincantieri zegt het eerste fregat tegen 2030 te kunnen leveren. Daarna zouden de volgende schepen ongeveer om de zes maanden volgen.

Daarmee groeit de kans dat België afziet van het gezamenlijke fregattenproject met Nederland. België en Nederland spraken in 2018 af om samen vier, later zes, schepen te verwerven. Het Nederlandse bedrijf Damen zou die ontwerpen en bouwen, maar het detailontwerp is nog altijd niet definitief en geen enkele leverdatum kan worden gegarandeerd. Intussen is de geraamde prijs per schip bijna verdubbeld, van 600 miljoen naar ongeveer 1 miljard euro. De twee huidige Belgische fregatten zijn bovendien verouderd en zullen binnen enkele jaren niet meer inzetbaar zijn.

Defensieminister Theo Francken startte daarom in juli 2026 een nieuwe marktbevraging, waarbij snelle levering een belangrijke voorwaarde is. Van elf onderzochte kandidaten kwamen vijf voorstellen binnen; drie werden weerhouden: de Italiaanse FREMM EVO, de Franse FDI en de Spaanse F110.

De FREMM EVO is met circa 6.700 ton de grootste kandidaat en beschikt als enige over twee helikopterhangars. Het schip is sterk in onderzeebootbestrijding, heeft 32 raketcellen, ruimte voor toekomstige systemen en aangepaste bescherming tegen drones. De bestaande FREMM-vloot en bestellingen van Italië en Portugal bieden bovendien schaalvoordelen en een bewezen ontwerp. Een nadeel is dat Italië weinig ruimte laat voor Belgische eigen specificaties.

De Franse FDI voldoet grotendeels aan de eisen en past binnen het budget, maar de levertermijn tegen 2030 is onzeker door een al goedgevuld orderboek. De Spaanse F110 blinkt uit in luchtverdediging, maar is minder geschikt voor onderzeebootbestrijding, een belangrijke Belgische behoefte gezien de Russische onderzeebootdreiging in de Noordzee. Bovendien is nog geen schip volledig operationeel.

Een Turks voorstel werd afgewezen wegens twijfels over sensoren, wapensystemen, groeimogelijkheden en ervaring met operaties in koude wateren. Het Britse aanbod kwam niet binnen. België moet nu onderhandelen over het beëindigen van het Nederlandse contract, waarin al meer dan 100 miljoen euro is geïnvesteerd. Een mogelijke oplossing is dat Nederland de Italiaanse schepen namens België bestelt, zodat tijdverlies door een nieuwe Europese aanbesteding wordt vermeden.